Χριστόδουλος Σώζος, ένας Κύπριος Μπιζανομάχος!

 Αφιέρωμα από τη ραδιοφωνική εκπομπή «εξ αφορμής», στο ΚΑΝΑΛΙ ΕΞΙ.

Στις 10 Δεκεμβρίου του 1912, το Γενικό Επιτελείο Στρατού έστειλε το εξής τηλεγράφημα: «Στρατιώτης πρώτου πεζικοῦ Συντάγματος Σῶζος ἐφονεύθη εἰς τήν Ἤπειρον, 6ην Δεκεμβρίου. Ἕμπεδον Ἐπιτελικόν Τμῆμα. Κοντογιάννης, Ἀντισυνταγματάρχης.»

Με αυτό τον σύντομο τρόπο έφτασε στην Κύπρο η είδηση ότι ο Χριστόδουλος Σώζος, ο δήμαρχος Λεμεσού, ήταν νεκρός. Είχε σκοτωθεί μερικές ημέρες νωρίτερα, στις 6 Δεκεμβρίου του 1912, σε μία από τις μάχες της Μανωλιάσας, ένα μικρό χωριό 16 χιλιόμετρα έξω από τα Ιωάννινα, χτισμένο μέσα βουνά, σε υψόμετρο 800 μέτρων, όπου δόθηκαν καθοριστικές μάχες για την απελευθέρωση της πόλης των Ιωαννίνων κατά τη διάρκεια του Πρώτου Βαλκανικού Πολέμου.

Ο Χριστόδουλος Σώζος, που γεννήθηκε στη Λεμεσό τον Μάρτιο του 1872, με παππού που πολέμησε εθελοντικά στην Ελληνική Επανάσταση και με πατέρα που πολέμησε εθελοντικά για την απελευθέρωση της Κρήτης, ο Χριστόδουλος Σώζος που σπούδασε νομικά στην Αθήνα, εργάστηκε ως δικηγόρος στην Κερύνεια και στο Κτήμα, που διετέλεσε βουλευτής, που έγινε ο σημαντικότερος μέχρι σήμερα δήμαρχος της Λεμεσού, που ήταν ένας από τους 4 ιδρυτές του Λαϊκού Ταμιευτηρίου (μετέπειτα Λαϊκής Τράπεζας Λεμεσού και ακολούθως Λαϊκής Τράπεζας Κύπρου), που είχε σημαντική συμβολή στη δημιουργία της πρώτης κυπριακής πλοιοκτήτριας ναυτιλιακής εταιρείας, της Ατμοπλοϊκής Εταιρείας Λεμεσού της οποίας διετέλεσε και πρόεδρος, ο Χριστόδουλος Σώζος σκοτώθηκε στα 40 του χρόνια πολεμώντας ως απλός στρατιώτης στους Βαλκανικούς Πολέμους για την ελευθερία της Ελλάδας. Στις 21 Νοεμβρίου του 1912, λίγες ημέρες πριν σκοτωθεί, έγραφε σε γράμμα του: Εἶμαι πολύ καλά. Δόξα τῷ Θεῷ. Οὐδέποτε ἐζήτησα ἄδειαν ἤ ἀπαλλαγήν άπό ὑπηρεσίαν. Εἶμαι θηρίον καί πολύ εὐχαριστημένος… Ἔμαθα πειθαρχίαν, ἔμαθα ὑπομονήν, ἔμαθα σκληραγωγίαν, ἔμαθα πείναν… Ο τάφος του Χριστόδουλου Σώζου δεν βρέθηκε ποτέ.

Η ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑ ΣΤΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΤΟΥ 1912-13

 Βασίλειος Αναστασόπουλος

Ιστορικός

 

«Και από τας πληροφορίας ενός ποιμένος δύναται να εξαρτηθή το σχέδιον και του μεγαλυτέρου στρατηγού». Τα λόγια αυτά ειπώθηκαν από τον αρχιστράτηγο διάδοχο Κωνσταντίνο, αναδεικνύοντας τη διαχρονική και βαρύνουσα σημασία και αξία της πληροφορίας στη διεξαγωγή και στην εξελικτική πορεία μιας επιχείρησης.

......

Από τους ομογενείς αξιωματικούς που ξεχώρισαν και γνωρίζουμε λίγα πράγματα γι’ αυτούς είναι ο Υπολοχαγός Νικόλαος Μιζαντζιόγλου ή Τσεπτσίδης, γνωστός και ως Νικολάκης εφέντης, για τους κατοίκους των Ιωαννίνων. Υπηρετούσε στο επιτελείο του Βεχήπ μπέη και σύμφωνα με τον Ιωάννη Λάππα ήταν ανιψιός της συζύγου του Γ. Κυριακόπουλου, ταμία της Banque Ottomane, και έφερε το επώνυμο Μιζαντζιόγλου. Σύμφωνα όμως με τον Αθανάσιο Τσεκούρα, το πραγματικό του όνομα ήταν Νικόλαος Τσεπτσίδης, από την περιοχή της Προύσας της Μικράς Ασίας, απόγονος Ελλήνων. Αποφοίτησε από το Ζωγράφειο Γυμνάσιο της Κωνσταντινούπολης και σπούδασε μηχανικός στο Μόναχο. Επιστρατεύτηκε από τον Οθωμανικό Στρατό κατά τους βαλκανικούς πολέμους και υπηρέτησε στο πλευρό του Γερμανού Στρατηγού Κόλμαρ φον ντερ Γκολτς στα οχυρά του Μπιζανίου. Σε κάθε περίπτωση, ο Νικολάκης εφέντης μυήθηκε στον κατασκοπευτικό αγώνα από τον Μητροπολίτη Γερβάσιο και τον Αθανάσιο Τσεκούρα, οι οποίοι τον έπεισαν να δώσει πληροφορίες για τα οχυρά του Μπιζανίου. Ο Έλληνας αξιωματικός εντάχθηκε στο δίκτυο στα τέλη Δεκεμβρίου του 1912 και στα τηλεγραφήματα εμφανίζεται ως «ομογενής αξιωματικός» ή «γνωστός αξιωματικός», δίνοντας πολύτιμες πληροφορίες έως την απελευθέρωση των Ιωαννίνων. Στα τηλεγραφήματα ο Νικολάκης εφέντης υποδείκνυε συγκεκριμένο τρόπο επίθεσης του πεζικού σε συνεργασία με το πυροβολικό, του οποίου η διήμερη προπαρασκευή αποτελούσε αναγκαία προϋπόθεση για την επιτυχία κάθε επίθεσης από πλευράς πεζικού. Το πιο σημαντικό ήταν ότι σχεδίασε την ακριβή θέση των πυροβόλων του Μπιζανίου, και ιδιαίτερα της θέσης Σκύλα ή Σκύλος, την οποία δεν μπορούσαν να εντοπίσουν τα ελληνικά πυροβόλα. Ο Νικολάκης εφέντης συνελήφθη αιχμάλωτος από τον Ελληνικό Στρατό μετά την απελευθέρωση της πόλης. Δε ζήτησε κανένα αντάλλαγμα για τη συνεισφορά του όταν τον ρώτησε ο Κωνσταντίνος παρά μόνο να τηρηθεί μυστική η δράση του κατά τη διάρκεια του πολέμου και να επιστρέψει ασφαλής στη Σμύρνη. Ωστόσο, η δημοσιοποίηση αυτής του της δράσης, προϊόν θαυμασμού αφελούς δημοσιογράφου, οδήγησε στη σύλληψή του από τις τουρκικές αρχές κατά την ανταλλαγή των αιχμαλώτων και την άφιξή του στη Σμύρνη και τελικά στον απαγχονισμό του ύστερα από φρικτά βασανιστήρια. Ανάλογο τέλος βίωσε και η οικογένειά του, η οποία ξεκληρίστηκε.

Βρείτε ολόκληρο το κείμενο εδώ: 

https://www.academia.edu/23176464/%CE%97_%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%80%CE%B5%CE%AF%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%B1_%CE%99%CF%89%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B9%CE%BD%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_1912_13?auto=download&email_work_card=download-paper