Η ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕΤΑΞΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΕΣΑΤ ΠΑΣΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔOΣΕΩΣ ΤΟΥ ΜΠΙΖΑΝΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Δημοτική πινακοθήκη

Το 1912 η ελληνική κυβέρνηση επειγόταν να καταληφθούν τα Γιάννενα πριν από τη έναρξη των διαπραγματεύσεων με την Τουρκία. Στα περισσότερα μέτωπα ο αγώνας υπήρξε σκληρός, πεισματώδης και πολύνεκρος.  

 

Οι ελληνικές δυνάμεις υπέφεραν πολύ. Τμήματά τους μάλιστα έφθασαν στα όρια διαλύσεως και πανικού. Η ένταξη των ενισχύσεων στις αρχές του 1913 στις μονάδες της πρώτης γραμμής, έδωσε τη δυνατότητα στο Στρατηγείο Ηπείρου, του οποίου τη διοίκηση είχε αναλάβει πλέον ο διάδοχος Κωνσταντίνος, να οργανώσει μεγάλης εκτάσεως επιχείρηση, με σκοπό την άλωση του Μπιζανίου.

 

 Ήδη πριν αρχίσουν οι προπαρασκευές για επίθεση, ο Κωνσταντίνος απηύθυνε στον Εσάτ πασά προσωπική επιστολή, με την οποία τον εξόρκιζε «εν ονόματι της ανθρωπότητας και του πολιτισμού και προς πρόληψιν ματαίας επί πλέον αιματοχυσίας» να παραδώσει τα Ιωάννινα.  

Ο Εσάτ απήντησε στις 19 Ιανουαρίου αρνούμενος να παραδώσει την πόλη και έτσι το Ελληνικό Γενικό Στρατηγείο συνέχισε με έντονο ρυθμό την προπαρασκευή της μεγάλης επιθέσεως. 

Ύστερα από αιματηρές συγκρούσεις και εξολόθρευση του τουρκικού στρατού από τους Έλληνες, 

τα Ιωάννινα ήταν ελεύθερα, όπως ελεύθερη θα ήταν σε λίγο και ολόκληρη η Ήπειρος.  

Το ημερολόγιο έγραφε 21 Φεβρουαρίου του 1913.

Γυρνούμ' από τη μάχη δοξασμένοι, γυρνούμε νικηταί απ' τη φωτιά

με τη σημαία περήφαν' απλωμένη, γεμάτη όλη φως και λεβεντιά!

Στο Σαραντάπορο άστραψ' η ορμή μας, στα Γενιτσά βαρύ θανατικό,

στις Σιδερένιες πόρτες το κορμί μας, εδείχθη σαν χυμέν' από χαλκό.

Μας πήγε στ' οργισμένο το Μπιζάνι, η Νίκη στα μεγάλα της φτερά,

εις το Κιλκίς επλέξαμε στεφάνι, στεφάνι από λουλούδια αιματηρά!

Με τη σημαία περήφαν' απλωμένη, γυρνούμε νικηταί απ' τη φωτιά.

Σε σένανε, πατρίδ' αγαπημένη, σε σένα πάντα η δάφνη κ' η μυρτιά!

[http://dspace.lib.ntua.gr/bitstream/123456789/6216/3/fardellasd_houses.pdf]

Η ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕΤΑΞΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΕΣΑΤ ΠΑΣΑ 

ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔOΣΕΩΣ ΤΟΥ ΜΠΙΖΑΝΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

[ΓΡΑΦΕΙ Ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΕΜΟΣ]

Είναι γνωστό ότι την αρχηγία του Ελληνικού Στρατού, που πολιορκούσε τα Γιάννινα από 5 Οκτωβρίου 1912 μέχρι 10 Ιανουαρίου 1913, είχε ο Αντιστράτηγος Κων. Σαπουντζάκης. Στις 10 Ιανουαρίου έφτασε στην Ήπειρο και εγκατέστησε το στρατηγείο του στη Φιλιππιάδα ο Διάδοχος Κωνσταντίνος, ο οποίος έφερε και μία Μεραρχία στρατού. Τον Ιανουάριο, όμως, ενισχύθηκε και ο τουρκικός στρατός με δυνάμεις που συμπτύχθηκαν από το Σερβικό μέτωπο και έφτασαν έτσι τους 40.000 άνδρες με 108 πυροβόλα.

Ο Κωνσταντίνος αφού έκανε τις σχετικές προετοιμασίες, απηύθυνε προτάσεις παραδόσεως προς τον Εσάτ Πασά. Το κείμενο της επιστολής περιέχει και ιπποτικής μορφής φιλοφρονήσεις, όπως εσυνηθίζονταν τότε μεταξύ των στρατιωτικών ηγετών.

Έγραφε λοιπόν ο Κωνσταντίνος προς τον Εσάτ Πασά:

Προς τον διοικητήν

του Οθωμανικού στρατού Ιωαννίνων Εσάτ Πασά

Εξοχώτατε

Προσφεύγω εις υμάς, εν ονόματι της ανθρωπότητος και του πολιτισμού, προ της τελικής εφόδου, όπως αποφευχθή η αιματοχυσία πολλών ηρώων και όπως περιφρουρηθή η πόλις εκ καταστροφής, ην θα φέρη η μάχη εις τας πύλας ταύτης. Ο εν Κορυτσά στρατός μου αφαιρεί κάθε ελπίδα διαφυγής εκ της τελικής αιχμαλωσίας.

Αφ’ ετέρου ασφαλώς γνωρίζετε, ότι η Οθωμανική κυβέρνησις, από της ενάρξεως των συζητήσεων εν Λονδίνω δια την σύναψιν της ειρήνης, παραιτήθη των εδαφών των περιλαμβανομένων από της Θράκης μέχρι του Αδριατικού Πελάγους και ως εκ τούτου δεν βλέπω τον λόγον δι’ επιμονήν εις άμυναν της πόλεως.

Εάν πρόκειται δια την τιμήν και δόξαν των όπλων σας, είμαι έτοιμος εν περιπτώσει παραδόσεως της πόλεως εις τον Στρατόν μου, προ της ορμητικής εφόδου, να επιτρέψω εις τον στρατόν Σας, να εξέλθη της πόλεως με όλην την πολεμικήν τιμήν και δόξαν και με τα όπλα και στρατιωτικά του είδη και να μεταφερθή εις κατάλληλον σημείον.

Συγχρόνως εγγυώμαι ότι θα επιδειχθή σεβασμός προς θρησκείαν, ζωήν, τιμήν και περιουσίαν των Μουσουλμάνων. Είναι ματαία η επιμονή Σας διατηρήσεως των Ιωαννίνων μέχρι της ειρήνης, με την ελπίδα ότι αυτή θα είναι προσεχής.

Κατά πληροφορίας μου, αι διαπραγματεύσεις διεκόπησαν, τα δε τελευταία γεγονότα της Κωνσταντινουπόλεως δεν επιτρέπουσι να υποθέση τις και να ελπίζη, ότι η σύναψις και η υπογραφή της ειρήνης θα είναι προσεχής.

Ο στρατός Σας, παρά την ανδρείαν και το θάρρος είναι ασφαλώς καταδικασμένος εις αιχμαλωσίαν ή καταστροφήν. Η απώλεια των Ιωαννίνων δεν είναι δυνατόν να σας παράσχη ευθύνας, διότι η Κυβέρνησίς Σας, έχει παραιτηθή της χώρας ταύτης, κατά πάντα τρόπον. Εγώ δ’ έχω την στερεάν απόφασιν και την επιθυμίαν να καταλάβω οπωσδήποτε τα Ιωάννινα.

Εάν η Υμετέρα εξοχότης δέχεται κατ’ αρχήν τας προτάσεις μου, παρακαλώ, όπως μοι απαντήση δι’ αξιωματικού ερχομένου εις τας προφυλακάς μου δια της μεγάλης οδού. Παρακαλώ όπως δεχθήτε την έκφρασιν της εκτιμήσεώς μου Εξοχώτατε Πασά.

Αρχηγός της Στρατιάς Μακεδονίας και Ηπείρου

Κωνσταντίνος, Δούξ της Σπάρτης.

Ένας Έλληνας αξιωματικός με δύο στρατιώτες και με τη λευκή σημαία του κήρυκα, επλησίασαν τις τουρκικές προφυλακές του Μπιζανίου. Τούρκος αξιωματικός παρέλαβε τη συντεταγμένη στη γαλλική γλώσσα επιστολή.

Ο Εσάτ Πασάς προς στιγμήν εσκέφθη να ζητήση ανακωχή μέχρις ότου αποφανθή η τουρκική κυβέρνησις για την πρόταση αυτή, διότι ο πολιορκούμενος στρατός του υπέφερε και από έλλειψη τροφίμων. Κάθε Τούρκος στρατιώτης έπαιρνε μερίδα 200 γραμμάρια ψωμί την ημέρα. Συμφώνησαν μαζί του και άλλοι Τούρκοι στρατηγοί, αλλά ο διοικητής της Δυτικής Στρατιάς, Αλή Ριζά Πασάς, διέταξε ότι ουδεμία συζήτηση πάνω στις προτάσεις αυτές επιτρέπεται.

Έτσι ο Εσάτ Πασάς έστειλε στις 18 Ιανουαρίου 1913 στον Διάδοχο Κωνσταντίνο την εξής απάντηση:

Προς τον Αρχηγόν του Ελληνικού Στρατού

Δούκα της Σπάρτης Κωνσταντίνον

Υψηλότατε Πρίγκιψ

Τας εν ονόματι της ανθρωπότητος και του πολιτισμού γενόμενας προτάσεις της Ημετέρας Υψηλότητος ανέγνωσα μετά της αυτής σοβαρότητος και λεπτότητος και μετα πλήρους Σεβασμού.

Αναφέρω ότι διαθέτομε τα απαιτούμενα μέσα συν Θεώ δια την άμυναν των Ιωαννίνων κατά πάσης ενεργείας του θαρραλέου Στρατού Σας.

Σας ευχαριστώ ιδιαιτέρως, διότι πιστεύετε, ότι θα επιμείνω μέχρι και του τελευταίου βλήματος εις την εκτέλεσιν του καθήκοντος, όπερ επιβάλλει εις τους υπερασπιστάς ενός φρουρίου η Στρατιωτική τιμή και το Στρατιωτικόν γόητρον

Αλλά, όπως η Υμετέρα Υψηλότης, ούτω και εγώ ανέλαβον καθήκον και έχω σταθεράν την απόφασιν να το εκτελέσω και το εκπληρώσω πάση θυσία. Είναι τιμή δι’ εμένα συνεχίσω τον πόλεμον μέχρι τέλους, με τον γενναίον Στρατόν Σας. Δια το χυθέν και χυνόμενον αίμα ο πολιτισμός και ο ανθρωπισμός δεν θα επικρίνη εμέ και τον Στρατόν μου. Το δίκαιον και η δικαιοσύνη θα καταλογίσωσι ταύτην εις τους υπαιτίους του πολέμου.

Σας ευχαριστώ δια την ευγενή σας λεπτότητα και Σας παρακαλώ να δεχθήτε την εκφράσιν του Σεβασμού μου.

Αρχηγός Στρατού Ιωαννίνων, Εσάτ Πασάς

Μετά την απάντηση του Εσάτ Πασά, το Ελληνικό Στρατηγείο άρχισε να μετακινεί στρατιωτικές μονάδες σύμφωνα με το γενικό σχέδιο που είχε αποφασισθεί και το οποίο προέβλεπε κυρίως δύο πράγματα:

1) Επιθετική κίνηση για καθήλωση του εχθρού στο δεξιό του Ελληνικού Στρατεύματος (Αετοράχη)

2) Αποφασιστική επιθετική ενέργεια από τα αριστερά του Ελληνικού Στρατεύματος (Ραψίστα, σημερινή Πεδινή).

Στις 19 και 20 Φεβρουαρίου εκδηλώθηκε η μεγάλη επίθεση κάτω από σφοδρότατο κανονιοβολισμό. Ερρίφθησαν συνολικά 10.000 οβίδες.

Είναι γνωστό το μεγάλο τόλμημα του ταγματάρχη Βελισσαρίου να φθάση με το τάγμα του ακάθεκτος στον Άγιο Ιωάννη της Μπονίλας, τη σημερινή Ανατολή. Η κίνηση αυτή επίσπευσε την παράδοση των Ιωαννίνων.

Ο Εσάτ Πασάς έκρινε ότι κάθε περαιτέρω άμυνα δεν θα ήταν παρά άσκοπη αιματοχυσία. Συναντήθηκε με τον Μητροπολίτη Γερβάσιο και με τους προξένους της Αυστροουγγαρίας, της Γαλλίας, της Ρωσίας και της Ρουμανίας και τους ζήτησε να μεσολαβήσουν για την παράδοση.

Στις 11 το βράδυ ένα αυτοκίνητο με πολλά φώτα κατευθύνεται προς την προκεχωρημένη μονάδα. Οι Ελληνικές προφυλακές αντιλαμβάνονται ότι πρόκειται περί της πρεσβείας και δεν πυροβολούν. Αλτ! Φωνάζουν οι Έλληνες στρατιώτες και ο επιβαίνων του αυτοκινήτου πρωτοσύγκελος της Ιεράς Μητροπόλεως Ιωαννίνων εξηγεί. Έχει μαζί του δύο Τούρκους αξιωματικούς που κομίζουν το έγγραφο της παραδόσεως της φρουράς των Ιωαννίνων.

Ο ταγματάρχης Ιωάννης Βελισσαρίου τους παραλαμβάνει και με το αυτοκίνητό τους, τους οδηγεί στο Ελληνικό Στρατηγείο στο Χάνι Εμίν Αγά. Δεν αργεί να εκδοθή και να διαβιβασθή αμέσως τηλεφωνικώς η ιστορική διαταγή προς όλες τις Μεραρχίες:

Χάνι Εμίν Αγά

21 Φεβρουαρίου 1913, ώρα 5.30΄ πρωΐας

Προς άπασας τας Μεραρχίας και 1ον και 2ον Τμήμα Στρατιάς

Ο Τουρκικός στρατός παρεδόθη αιχμάλωτος πολέμου άνευ όρων. 

Τα εχθρικά τμήματα θα υψώσωσι λευκήν σημαίαν.  Αι Μεραρχίαι θα λάβωσι τας εκδιδομένας διαταγάς αμέσως.

Κωνσταντίνος Διάδοχος

Με άλλη διαταγή που εξεδόθη αμέσως καθορίζονταν τα σχετικά με την συνάθροιση των αιχμαλώτων και ο τρόπος με τον οποίον θα εισέρχετο το Σύνταγμα ιππικού στα Ιωάννινα.

Διοικητής όλου του περιχαρακωμένου στρατοπέδου 52 χιλιομέτρων ήταν ο Βεχήπ Φουάτ, ο οποίος έστειλε στον Έλληνα διοικητή του απέναντι στρατού το παρακάτω έγγραφο:

Προς

Τον Διοικητήν των έναντι του Μπιζανίου

Ελληνικών στρατευμάτων

Κύριε Διοικητά

Ο Γενικός Διοικητής της οχυρωμένης τοποθεσίας των Ιωαννίνων με διέταξε να παραδώσω εις τον Ελληνικόν στρατόν το Μπιζάνι.

Μη έχων μέχρι τούδε την ευκαιρίαν να αποθάνω εν μέσω των στρατευμάτων μου, δεν μοι υπολείπεται ήδη, ειμή να παραδώσω εις χείρας της εξοχότητος υμών το ξίφος μου.

Υπολογίζων πολύ επί της πειθαρχίας του ελληνικού στρατού, υποβάλλω παράκλησιν προς την εξοχότητα υμών, όπως η κατάθεσις των όπλων γίνη αξιοπρεπώς και συμφώνως προς τα καθαρώς στρατιωτικά έθιμα.

Ελπίζων να τύχω ευνοϊκής απαντήσεως υμών, παρακαλώ την εξοχότητά σας να δεχθή την πλέον διακεκριμένην έκφρασιν του σεβασμού μου.

Μπιζάνι 21-2-1913

Ο Διοικητής του Μπιζανίου, Αλή Φουάτ

Το Πρωτόκολλο παραδόσεως των Ιωαννίνων:

Ιωάννινα 21-2-1913

(Τουρκ. ημερολόγιο και ημερομηνία 21-12-1828)

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΝ

Μεταξύ των υπογεγραμμένων Λοχαγού Μεταξά και Λοχαγού Στρατηγού, πληρεξουσίων της Α.Β.Υ. του Αρχιστρατήγου του Ελληνικού Στρατού Μακεδονίας και Ηπείρου και του Βεχήπ Βέη, Αντ/ρχου του Διοικητού της οχυρωμένης τοποθεσίας των Ιωαννίνων, συνεφωνήθησαν τα εξής:

Η οχυρωμένη τοποθεσία των Ιωαννίνων παραδίδεται εις τον Ελληνικόν Στρατόν

Τα στρατεύματα άτινα ευρίσκονται σήμερον εις την οχυρωμένην τοποθεσίαν παραδίδονται ως αιχμάλωτοι πολέμου.

Από το υλικόν πολέμου, όπλα, σημαίαι και ίπποι, ανήκοντα εις τον στρατόν, θα παραδοθώσιν εις τον Ελληνικόν στρατόν εις οίαν κατάστασιν ευρίσκονται σήμερον.

Πάντες οι αξιωματικοί, στρατιώται τραυματίαι και ασθενείς υπαχθίσωνται εις τον νόμον του πολέμου.

Βεχήπ Βέης

Ιω. Μεταξάς

Ξεν. Στρατηγός

Μετά από 483 χρόνια πικρής τουρκικής σκλαβιάς, τα Γιάννινα ήταν ελεύθερα!

Σημείωση: Οι φωτογραφίες είναι από ένα εξαιρετικό αφιέρωμα
στην απελευθέρωση των Ιωαννίνων
που μπορείτε να βρείτε, εδώ... >>>

 

Μια πρόταση για εκπαιδευτική επίσκεψη στο Δημοτικό Μουσείο Ιωαννίνων

Με αφορμή τον εορτασμό για τα 100ά «Ελευθέρια» της πόλης των Ιωαννίνων και σε συνδυασμό με το ότι τις μέρες αυτές είναι κλειστό (!!!) το μουσείο Βαλκανικών Πολέμων στο χάνι Εμίν Αγά, στο Τέροβο, (πρόκειται να ανοίξει στις ...20 Φεβρουαρίου!) μια εναλλακτική πρόταση είναι και η επίσκεψη στο Δημοτικό Εθνογραφικό Μουσείο Ιωαννίνων (Τζαμί Ασλάν Πασά) που βρίσκεται στο κάστρο των Ιωαννίνων.

Δημοτική πινακοθήκη

Το Δημοτικό Εθνογραφικό Μουσείο, φιλοξενείται από το 1933 στο Τζαμί του Ασλάν Πασά, που οικοδομήθηκε το 1618. Το 1993 ανακαινίστηκε και πήρε την σημερινή μορφή του. Στο μουσειακό χώρο εκτίθενται κηροπήγια, κάδρα, κεραμικά βάζα και πιάτα που κοσμούσαν εσωτερικούς χώρους, κοσμήματα, όπλα, παραδοσιακές φορεσιές, και υφάσματα καθώς και ξυλόγλυπτα έπιπλα. Μεταξύ των εκθεμάτων διακρίνουμε όπλα του Γεωργίου Καραϊσκάκη, το πηλίκιο και το ξίφος του ποιητή Λορέντζου Μαβίλη, ένα από τα όπλα και την πίπα του Εσάτ Πασά, τελευταίου πασά των Ιωαννίνων. Επίσης, εκτίθεται φωτογραφικό υλικό και πίνακες με θέματα από τις μάχες στο Μπιζάνι και την απελευθέρωση της πόλης των Ιωαννίνων. Στο Μουσείο, φιλοξενούνται εκθέσεις. Εδώ, εκτίθενται η συλλογή του Βασιλείου Πυρσινέλλα με πίνακες, είδη οικιακής χρήσης και διακόσμησης καθώς και η συλλογή του Αλέξανδρου Πάλλη που περιλαμβάνει είδη οικιακής χρήσης, υφάσματα και όπλα. Τα εκθέματα αναφέρονται στους 18ο, 19ο και 20ο αιώνα. Τα θέματά τους είναι από την δραστηριότητα του χριστιανικού, μουσουλμανικού, και εβραϊκού στοιχείου στην Ήπειρο.[πηγή:  http://www.n-ioanninon.gr/sightseeing.html]

Πότε μπορώ να το επισκεφτώ: Δευτέρα έως Παρασκευή : 8:00 – 15:00, Σαββατοκύριακο: 9:00 – 15:00 για τη χειμερινή περίοδο. Κατά τη θερινή περίοδο είναι καθημερινά ανοιχτό 8:00 – 20:00 Είσοδος: Ολόκληρο: €4,5 Μειωμένο: €2,5 Τηλέφωνο επικοινωνίας: 26510 - 26356

Μπορείτε να δείτε φωτογραφίες από το μουσείο, 
αλλά και να κάνετε μια εικονική περιήγηση [virtual tour στο Δημοτικό Μουσείο] 
στην ιστοσελίδα του δήμου Ιωαννιτών, εδώ... >>> 

Η στολή του οπλαρχηγού Πουτέτση, ο οποίος διακρίθηκε στους Βαλκανικούς Πολέμους 

και στους αγώνες για την απελευθέρωση της πόλης των Ιωαννίνων.

Δείτε κι άλλες φωτογραφίες από το μουσείο, εδώ... >>>

Το τραγούδι του Καπετάν Κρομμύδα

Στα πανηγύρια και τα γλέντια στα χωριά της Ηπείρου παίζουν τα ζυγιά και χορεύουν όλο και λιγότερο, ατυχώς, το τραγούδι του Καπετάν Κρομμύδα. Κινδυνεύει έτσι να ξεχαστεί τελείως, με τη βοήθεια του φθοροποιού χρόνου, ένα θρυλικό όνομα, αυτό του οπλαρχηγού Καπετάν Κρομμύδα, και να σιγοσβήσει η μνήμη των κατοίκων της Ηπείρου που προσέφεραν τα πάντα για την πατρίδα Ήπειρο.

Η λαϊκή ποίηση εξύμνησε με το ποιητικό τάλαντο απλών ανθρώπων τον καπετάνιο, σαν αφιέρωση στη μνήμη τούτου και την απαθανάτιση των εθνικών του αγώνων.
Ο εκτελεσμένος απ’ τους Γερμανούς με τους 49 της Παραμυθιάς, το Σεπτέμβρη του 1943, Γιάννης Μητσιώνης από τη Μόσιαρη (Σιταριά) του Πωγωνίου το σύνταξε το 1913. 

Το είχε καταγράψει ο παλιός δάσκαλος και λαογράφος Σπύρος Μουσελίμης στην παρακάτω μορφή:








Ο ΚΑΠΕΤΑΝ ΚΡΟΜΜΥΔΑΣ

Λάλησε κούκε λάλησε, λάλα καημένο αηδόνι
Λάλησε στα ψηλά βουνά και στα πυκνά λαγκάδια
Λάλα και στην Παραμυθιά ψηλά μεσ’ τον Κορύλα
Ρωτάτε για το Σπύρο μας τον Καπετάν Κρομμύδα
Πούχε σημαία γαλανή με όμορφο κοντάρι
Είχε σταυρό είχε Χριστό είχε την Παναγία
Που χρόνια όλοι τον ξέραμε αρματωλό και κλέφτη
Και πολεμούσε την Τουρκιά και πάντα τη νικούσε.
Τρομάρα το ντουφέκι του και φρίκη το σπαθί του
Προξέναγε στον τύρρανο και σ’ όλους τους δικούς του.
Εβγήκ’ εφέτος στα βουνά ψηλά στα κορφοβούνια
Κλεφτόπουλα εμάζεψε παιδιά και παλληλάρια
Παιδιά της έρμης Τσαμουριάς, βλάχους της Θεσσαλίας
Παιδιά που είχαν σίδερα στις πλάτες και στα χέρια
Σαν τα λιοντάρια φαίνονταν, σαν τα θεριά φωνάζουν.
Τα μάζεψε τα σύναξε και τάκαμε μπουλούκι
Κι’ ολοημερίς τα δίδασκε κι’ ολονυχτίς τους λέει:
-Ακούστε παλληκάρια μου και σεις παιδιά δικά μου
Δεν θέλω κλέφτες για τραγιά και κλέφτες για κριάρια
Μόν’ θέλω κλέφτες για σπαθί αντάρτες για ντουφέκι
Να πάμε ν’ ανταμώσουμε και τον Ντεληγιαννάκη
Τον Ταιριακίδη λοχαγό, τον καπετάν Κουτούπη.
Ήταν ημέρα βροχερή και η νύχτα χιονισμένη
Όταν το κίνημα έκαμε ο καπετάν Κρομμύδας
Δεληγιαννάκης Κρητικός ο καπετάν Κουτούπης
Κι’ ο Ταιριακίδης λοχαγός τη Σκάλα για να πιάκουν
Πέφτουν ντουφέκια σα βροχή, μολύβια σα χαλάζι
Φεύγουν οι Τούρκοι σα λαγοί τ’ αντάρτικου ντουφέκι
Αλλού πετάνε τ’ άρματα κι’ αλλού τις φουστανέλλες
Και οι Χοτζιάδες οι δειλοί πετάνε τα σαρίκια.
Και δέχονται απ’ τη Σέλιανη το Κρητικό ντουφέκι
Ντεληγιαννάκης φώναξε από το μετερίζι
-Παιδιά να πολεμήσωμε τον Τούρκο όσο μπορούμε
Μόνο μια ορμή νὰ κάμωμε κι’ ας είμεθα και λίγοι
Και συ Μανώλη(1) ψυχογυιέ αγαπητό παιδί μου
Σήμερα να τιμήσητε το Κρητικό ντουφέκι
Σαν το θηριό πετάχθηκε ο Μανώλης μέσ’ το βράχο
Βροντά μουγκρίζει σαν στοιχειό, τα σωθηκά του ανοίγει
Ρίχνει την πρώτη ντουφεκιά κι’ έπειτα δευτερώνει
Στην Τρίτη και την υστερνή ήρθ’ η σειρά να πάψη
Ένα σκυλί της Τσαμουριάς, το χέρι να του πέση
Πικρό ντουφέκι έρριξε απάνου στο Μανώλη
Τότε αρχίζει με ορμή ο πόλεμος κι’ ανάφτει
Πέφτουν οι Τούρκοι σαν τραγιά μέσα στο Μέγα-Λάκκο,
Λαχτάρας(2) άξιο το παιδί κι’ ο καπετάν Κουτούπης
Με τη Σημαία του Σταυρού κρατώντας εις το χέρι
Κινάν για την Παραμυθιά εκεί να γιοματίσουν,
Αλλά άλλα βούλεται ο άνθρωπος, άλλα ο Θεός κελεύει
Κι’ αυτού οι δυὸ ήταν γραφτό τη γη ν’ αγκαλιαστούνε,
Σκοτώσαν Τούρκους διαλεχτούς, σκοτώσαν όλο αγάδες
Πιάσανε σκλάβους τριάντα δυό κι’ αυτόν τον Μουλιαζίμη.
Βαρυοχτυπάει η σάλπιγγα μαζεύεται τ’ ασκέρι
Μετριούνται οι Τούρκοι τρεις φορές λείπουν εκατὸν πενήντα
Μετριούνται τα Ελληνόπουλα και λείπουν δυό λεβέντες.
* * * *
- - - - - - - - - - - - - - -
(1) Αναφέρεται στο Μανώλη Πατερνάκη, ανεψιό απ’ αδελφή του Καπετάν Μάνου Δεληγιαννάκη. Ψυχογυιός του και μοναχοπαίδι της μάνας του, έπεσε ο Πατερνάκης μαχόμενος στη μάχη της Σκάλας Παραμυθιάς το Νοέμβρη του 1912.
(2) "Λαχτάρας" ή "Μακαρόνας" ήταν ο σημαιοφόρος της ομάδας του Κρομμύδα. Έπεσε στη Σκάλα Παραμυθιάς το Νοέμβριο του 1912. (Διάβασε περισσότερα για τον Μακαρόνα στο βιβλίο του Δ. Σαλαμάγκα «Καθώς χάραζε η Λευτεριά» στην 1η συνέχεια που αναρτήσαμε στη σελίδα μας στο facebook [16-5-2012].)

Πηγή: «ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ»

Το «φιλιδώρημα» μερικών οβίδων...

Ειδήσεις από το μέτωπο των επιχειρήσεων στην Ήπειρο από την εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» της 23ης/1/1913.

Η ΧΘΕΣΙΝΗ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΜΠΙΖΑΝΙΟΥ

ΤΟ ΦΙΛΟΔΩΡΗΜΑ ΜΕΡΙΚΩΝ ΟΒΙΔΩΝ

ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΝ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΟΥ

 

 

 

ΦΙΛΙΠΠΙΑΣ, 22 Ιανουαρίου.- Χθές περί τὴν 8ην ἑσπερινὴν ὥραν τὸ ἐχθρικὸν πυροβολικὸν ἐδοκίμασε διὰ διαφόρων ἀναγνωριστικῶν βολῶν ὅπως ἐπιτύχῃ τὸ πυροβολικὸν ἤ τὸν καταυλισμόν μας, ἐνῷ συγχρόνως εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα συνήπτετο μικρὰ ἀψιμαχία πεζικοῦ.
Τὸ ἡμέτερον πυροβολικὸν ἀπήντησε διὰ σφοδροτάτου πυρὸς κατ’ ἀρχάς, κατόπιν δὲ δι’ ἀραιοῦ καὶ μετ’ ὁλίγον τὸ Μπιζάνι διέκοψεν, ἐνῷ ἡ βαρεῖα μοῖρα ἐξηκολούθησε βάλλουσα μέχρι μεσονυκτίου.
Σήμερον τὴν 9ην πρωϊνὴν ὁ διάδοχος μετὰ τῶν πριγκήπων καὶ τοῦ ἐπιτελείου του μετέβη δι’ αὐτοκινήτων εἰς Ἐμὶν Ἀγᾶ, ἐκεῖθεν δὲ ἐπροχώρησε μέσῳ ζωηροτάτων ἐπευφυμιῶν τοῦ στρατοῦ μέχρι τῶν προφυλακῶν μας ἐντὸς τῆς πεδιάδος τοῦ Μπιζανίου.
Ἡ Α.Υ. συνεχάρη τοὺς σωματάρχας διὰ τὴν ἐπιδεικνυομένην ἐκ μέρους τοῦ στρατοῦ ἀντοχὴν καὶ ἐξέφρασε τὴν πεποίθησίν του περὶ τῆς ταχείας ἐκβάσεως τοῦ ἀγῶνος.
Τὸ ἀπόγευμα ὁλίγον πρὶν ἀναχωρήσῃ ὁ Διάδοχος, παρετηρήθη εἰς τὴν δεξιὰν πτέρυγα τοῦ Μπιζανίου ἀσυνήθης κίνησις. Ἐργάται καὶ στρατιῶται εὑρίσκοντο εἰς ἀένναον κίνησιν προφανῶς ἀσχολούμενοι εἰς ἐπιδιόρθωσιν βεβλαμμένων πυροβολείων ἤ εἰς μετακίνησιν πυρομαχικῶν καὶ τροφίμων εἰς ἀσφαλέστερoν μέρος. Κατὰ διαταγὴν τοῦ Διαδόχου τὸ πυροβολικὸν μας τοῦ ἐξαπέστειλε μερικάς ὀβίδας, οἵτινες ἤρκεσαν νὰ διαλύσουν τὴν ὕποπτον συνάθροισιν.

Πηγή: «ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» 

Έκθεση ζωγραφικής: Κώστας Μαλάμος - Ιωάννα Μητσέα Μαλάμου "τα 100 χρόνια"

Ο πόλεμος της ...κουραμάνας!

Η ζεστή κουραμάνα, το κεφαλοτύρι και οι σταφίδες ήταν το πρόχειρο φαγητό αλλά και η μόνη πολυτέλεια του στρατιώτη στα κακοτράχαλα βουνά γύρω από το πολιορκούμενο Μπιζάνι, μέσα στο κρύο και στο χιόνι. 

 Για τον λόγο αυτό κλίβανοι εκστρατείας μεταφέρονταν, όσο γινόταν πιό κοντά στα φανταράκια, μαζί με αλεύρι, για να ζυμώνουν και να ψήνουν την αγαπημένη κουραμάνα των πολεμιστών. Πολλές φορές, απ' τις κουραμάνες αυτές, έδιναν και στους πεινασμένους Τούρκους στρατιώτες που ήταν σε χαρακώματα μόλις μερικές δεκάδες μέτρα μακριά από τα ελληνικά χαρακώματα.

Ας σημειωθεί ότι οι Τούρκοι στρατιώτες πεινούσαν και έτσι έπεφτε το ηθικό τους διότι δεν είχαν να φάνε. Ένα σχέδιο του ελληνικού Στρατηγείου εκτελέστηκε εκείνη την εποχή από την ομάδα του Καπετάν Κρομμύδα. Το σχέδιο προέβλεπε την καταστροφή των μύλων στη Βελτσίστα, σημερινή Κληματιά. Έτσι η ομάδα του Καπετάν Κρομμύδα, ενισχυμένη από μυημένους στην «Ηπειρωτική Εταιρεία» άνδρες και με τη συνεργασία των μυλωνάδων της περιοχής, κύλησαν και έριξαν πάνω από 20 βαριές μυλόπετρες σε μιά βαθειά χαράδρα, έτσι ώστε να μην είναι εύκολη η επαναχρησιμοποίησή τους και η τροφοδοσία του τουρκικού στρατού...

Διαβάστε παρακάτω την ανταπόκριση από το μέτωπο που δημοσίευσε η εφημερίδα των Αθηνών «ΕΜΠΡΟΣ» στις 21-1-1913 με τη στιχομυθία Έλληνα στρατιώτη με τον αντίπαλό του, πεινασμένο και με πεσμένο το ηθικό, Τούρκο στρατιώτη, από χαράκωμα σε χαράκωμα!!!

ΤΟ ΗΘΙΚΟΝ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΜΑΣ

Ὅ, τι καὶ ἄν γράψω περὶ τῆς ἀκμαιότητος τοῦ ἠθικοῦ τοῦ στρατοῦ μας εἶνε ἀδύνατον πιστῶς νὰ ἀπεικονίση ταύτην, ὅπερ ἰδία ἀπὸ τῆς ἀφίξεως τῆς Α.Β.Υ. τοῦ Διαδόχου ἔφθασεν εἰς βαθμὸν ἀφάνταστον, ἡ γενναιοψυχία δὲ τῶν εὐζώνων μας εἶνε ἀπαραδειγμάτιστος.

Εἰς ἑβδομήκοντα μέτρων ἀπόστασιν τῶν προφυλακῶν τῶν Τούρκων εὑρισκόμενοι προσκαλοῦσι τούτους, ἵνα τοῖς δώσωσι κουραμάναν, ὡς δὲ μοὶ ἔλεγε ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ ἐπιτελείου εἱς εὕζωνος ἐκάλεσε ἕνα Τοῦρκον μὲ τὸ πρῶτον ὄνομα, ὅπερ εὑρέθη πρὸ τῶν χειλέων του ἤτοι τὸ ὄνομα Μουσταφᾶ.

ΣΤΙΧΟΜΥΘΙΑ "ΕΥΖΩΝΙΚΗ"

-Ρὲ Μουσταφᾶ, ἔλα ρὲ χαντακουμέν νἀ σ’δόσ’με νὰ φᾷς κουραμάνα ! Θὰ πνᾶς ρὲ κακομοίρ.

-Πνάω, μὰ πῶς νὰ ἔρχωμαι ποῦ θὰ μὲ χτυπᾶτε.

-Δεν σὲ χτυπᾶμε χαντακουμένε, σ’ δίνουμε τοὺν λόγουν τῆς τιμῆς.

Εἰπὼν δὲ ταῦτα ἀμέσως ἔλαβε μίαν ἀχνίζουσαν κουραμάναν ἔθεσε ταύτην ἐπὶ τῆς ξιφολόγχης του καὶ τὴν ὕψωσε ἐπιδείξας αὐτὴν γαργαλιστικῶς.

Πρὸ τῆς θέας τῆς κουραμάνας ὁ Τοῦρκος καὶ ἐκ τοῦ λόγου τῆς τιμῆς, ὅν ἔλαβεν ἐπείσθη καὶ προὐχώρησεν εἰς ἀπόστασιν 10 μέτρων ἀπὸ τῶν ἡμετέρων, ὁπότε τοῦ ἔρριψεν ὁ εὔζωνος τὴν κουραμάναν.

Ὁ λαβών αὐτὴν ἔκρινε καλὸν νὰ ζητήση τὸ ὄνομα τοῦ εὐεργέτου του εὑζώνου, ἀλλ’ ὁ εὔζωνος τῷ ἀπήντησε.

- Τὶ τὸ θέλς ρὲ κακομοίρ’; Δὲν θα χρειαστῇ. Ἄϊντε πὲ καὶ σ’τς ἀλνούς, ὅποιους πνάει νάρθ’ νὰ τ’ δώκουμε μιὰ ψίχα κουραμάνα.

Ὁ Τοῦρκος ἔκαμε τὸν στοιχειώδη τεμενᾶν καὶ μετέβη επιδεικτικῶς εἰς τοὺς συναδέλφους του μὲ τὴν κουραμάναν.

Παρέλειψα εἰς τὴν ἀρχὴν νὰ σημειώσω, ὅτι αἱ Τουρκικαὶ ἀρχαὶ ἀπεφυλάκισαν πάντας τοὺς ἀπὸ τοῦ πολέμου συλληφθέντας Χριστιανοὺς καὶ αὐτὸν τὸν εἰς ἰσόβια δεσμὰ καταδικασθέντα κ. Κούτσικον, πλήν τοῦ κ. Χατζῆ δημοσιογράφου.

Πηγή: «ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ»

"Στα βήματα των Μπιζανομάχων - Γεωγραφική & Περιβαλλοντική περιήγηση"

Η λαϊκή μούσα για τους Βαλκανικούς Πολέμους και την απελευθέρωση των Ιωαννίνων

 Επήραμε τα Γιάννενα και τη Θεσσαλονίκη
και στην Κωνσταντινούπολη δα τελειώσ’ η νίκη.
Να πα να τελειώσομε τη Θεία Λειτουργία,
απού ‘ ναι ατελείωτη εις την Αγια- Σοφία.

- Δος τηνε δα, σουλτάνε μου, και μην τηνε λυπάσαι,
γιατί δα σου την πάρομε και δα παραπονάσαι.
Γιατί δα σου την πάρουνε οι Κρήτες κι οι ευζώνοι,
που πολεμού μερού – νυχτού στο παγωμένο χιόνι.
Κι αυτοί δε λογαριάζουνε κρυγιότες μηδέ σφαίρες,
γιατί πολλά εβάψανε ετουτεσάς τσι μέρες.

Επήραμε τα Γιάννενα, την Πόλη θέμε ακόμη,
να πα να λειτρουήσουνε οι δεσποτάδες όλοι.

Οι Γιαννιώτες τραγουδάνε για τα Γιάννενα...

Ένα τραγούδι που έγραψε και τραγουδάει ο Βαγγέλης Αγγέλης 

αφιερωμένο στα «100 Χρόνια Ελεύθερα Γιάννενα»
Δημοσιεύθηκε στο YouTube στις 10 Νοεμβρίου 2012.

Για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων.

Το πολεμικό ημερολόγιο ενός Μπιζανομάχου!

Οι Βαλκανικοί πόλεμοι του 1912-1913 ζωντανεύουν μέσα από το πολεμικό ημερολόγιο του δεκανέα Κωνσταντίνου Λινάρδου.

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ιδιαίτερη θέση στην αποτύπωση της ιστορικής πραγματικότητας μιας εποχής κατέχουν τα πολεμικά ημερολόγια, τόσο γιατί σκιαγραφούν την καθημερινότητα του καιρού τους με παραστατικότητα και αμεσότητα, όσο επειδή σε αυτά η υποκειμενικότητα των συγγραφέων τους συνήθως περιορίζεται στην απλή καταγραφή των γεγονότων, χωρίς να υπεισέρχεται σε κριτική ανάλυση των γεγονότων.

Την δεκαετία του 1910 ο Κωνσταντίνος Λινάρδος ( δάσκαλος από τα Λουσικά Νομού Αχαΐας) κλήθηκε τρεις φορές από την Πατρίδα να την υπηρετήσει και σε όλες τις κλήσεις ανταποκρίθηκε με συνέπεια. Ο ίδιος (και λόγω επαγγέλματος) θεώρησε χρήσιμο να καταγράψει όλα όσα βίωσε σε ένα πολεμικό ημερολόγιο εκατόν ογδόντα δύο σελίδων.

Σε αυτό, το μεγαλύτερο μέρος (εκατόν εβδομήντα σελίδες)  αφορά τα όσα συνέβησαν στην πρώτη επιστράτευση τον Σεπτέμβριο του 1912 και στους μετέπειτα Βαλκανικούς αγώνες , ενώ σε άλλες δέκα σελίδες έχουν καταγραφεί τα όσα έγιναν κατά την επιστράτευση του Σεπτεμβρίου του 1915.

Τέλος δύο σελίδες αφορούν την επιστράτευση του 1918, στην οποία όμως η κλάση του Παππού αποφασίστηκε να μην μετάσχει στον πόλεμο και γρήγορα αποστρατεύτηκε. Σήμερα έχω την χαρά και την τιμή να παρουσιάσω αποσπάσματα από την πρώτη επιστράτευση του 1912 και τα όσα συνέβησαν κατά τους δύο βαλκανικούς πολέμους. 

Ο Κωνσταντίνος Λινάρδος μέσα από τον 3^ο Λόχο , του 7^ου Συντάγματος , της 2^ης Μεραρχίας του Στρατηγού Καλλάρη, πολέμησε  διαδοχικά στο Θεσσαλικό μέτωπο, στη Χίο, στο Ηπειρωτικό μέτωπο για να επιστρέψει στο δεύτερο βαλκανικό πόλεμο στη Μακεδονία.

Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ ΚΑΙ Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Στις 26 Δεκεμβρίου φεύγουν με καράβι για το μέτωπο της Ηπείρου :

  «αποκομίσας ολίγα βάσανα και πολλάς εντυπώσεις». 

Όμως λόγω της εξόδου του Χαμιδιέ το ταξίδι γινόταν με προσοχή , κυρίως νύκτα και χωρίς φωτισμό μέχρι την 28^η  του μήνα όταν και έφτασε στο Σούνιο. Όταν λίγο μετά έφτασε στο Σαρωνικό , οι εξ Αθηνών στρατιώτες άρχιζαν να φωνάζουν:

«Δεξιά Καπετάνιε !»

να κατευθυνθεί δηλαδή προς Πειραιά. Όμως το πλοίο συνέχιζε κανονικά την πορεία του… 

Φτάνοντας στον Ισθμό και καθώς το πλοίο ρυμουλκείται από την μία στην άλλη πλευρά είχαν συρρεύσει και από τις δύο πλευρές της διώρυγας πολλοί Κορίνθιοι , κυρίως γυναίκες που προσπαθούσαν να δούνε τις προσφιλείς τους υπάρξεις τείνοντας τας χείρας προς εναγκαλισμόν…

Αρκετές από τις γυναίκες κυρίως μητέρες λιποθυμούσαν από συγκίνηση , ενώ άλλοι πετούσαν πορτοκάλια και άλλα δέματα στο πλοίο…

Προχωρώντας το πλοίο προς Αίγιο και Πάτρα , όλοι οι εξ Αχαΐας καταγόμενοι εφώναζαν τώρα εκείνοι με την σειρά τους:

«Αριστερά Καπετάνιε !». 

Όμως προς λύπη και αυτών, το πλοίο συνέχιζε αταλάντευτα την πορεία του… Ανήμερα της Πρωτοχρονιάς έφτασαν στο λιμάνι της Πρέβεζας όπου και αποβιβάστηκαν. Εκεί είδανε ότι όσοι βρίσκονταν από την αρχή στο Ηπειρωτικό μέτωπο ήταν αξύριστοι, ξεσχισμένοι, άγριοι  λόγω και του καιρού … Ενώ ένας αξιωματικός από τους παλιούς εκεί τους έλεγε:

«για ιδές τα … Χιωτάκια, μπαρμπούνια είναι από τα χιώτικα μανδαρίνια».

Τις επόμενες μέρες η κατάσταση εμφάνιζε πολλές δυσκολίες. Ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα είναι το κάτωθι:

«Ενυκτώσαμεν . Εστηρίζαμεν τα αντίσκηνα εις ένα τοίχο , εκόψαμεν κλαδιά και ηνάψαμεν ολίγη πυρά . Εσταυρώσαμεν πλέον τας χείρας , βρεγμένοι , νηστικοί , τουρτουρίζοντες και επεριμέναμεν να έβγη η ψυχή. Τόσο απελπίστημεν…».

Οι μέρες περνάνε και ουσιαστικά ρίχνουν βολές μόνο τα πυροβόλα , ενώ τα τμήματα εναλλάσσονται σαν προφυλακές μέσα σε δύσκολες συνθήκες και ενίοτε είτε μεταφέρουν προς το μέτωπο τα πυροβόλα και άλλα εφόδια , είτε προσπαθούσαν  να μην αφήνουν να περνάνε τρόφιμα στους πολιορκημένους Τούρκους. Μάλιστα σε μία περίπτωση ελληνικό αντάρτικο σώμα συνέλαβε Αλβανούς  από τα Φιλιατρά που προσπάθησαν να περάσουν στα Γιάννενα αραβόσιτο και αλάτι.  Σε μία από τις περιπτώσεις που η μονάδα του παππού ήταν προφυλακή, αναφέρει ότι όταν οι τουρκικές οβίδες έσκαγαν κοντά τους, κάποιοι θαρραλέοι τις γιουχάιζαν… ενώ μία χαρακτηριστική αντίδραση ήταν ενός εκ Σαλαμίνος που όταν έσκαγαν οι οβίδες:

  «σκυμμένος έκαμνε τον σταυρό του λέγων :« Παναγία βόηθα ». Μόλις έπαυον,  ανεσηκώνετο σείων το χέρι απειλητικώς και βλασφημών έλεγε :

«…Την Παναγία τους οι κερατάδες ,  δεν θα μας αφήσουν ούτε να κατ…».

Όλες αυτές τις μέρες ο καιρός είχε δυσκολίες. Μάλιστα μερικές φορές από το βάρος του χιονιού έπεφτε το αντίσκηνο…

Επίσης υπήρχαν αρκετά προβλήματα στην τροφοδοσία φαγητού και νερού. Έτσι όταν έβρεχε έπαιρναν τις καραβάνες έξω για να μαζέψουνε βρόχινο νερό, ενώ πολλών οι αρβύλες είχαν λιώσει και αυτές που ερχόντουσαν δεν έφταναν για όλους. Πάντως σε ώρες αδράνειας ήταν πρώτης τάξεως ευκαιρία για καλό ξεψείρισμα…. Την  Κυριακή των Αποκριών αρκετοί ντυμένοι μασκαράδες έδωσαν κέφι, ενώ έκανε εντύπωση το πέταγμα των ελληνικών αεροπλάνων πάνω από το Μπιζάνι . 

Λόγω της αδράνειας διαδίδονται μικροψέματα για επιτυχίες προς αναπτέρωση του ηθικού, γιατί υπήρξαν περιπτώσεις λιποταξιών τόσο Ελλήνων όσο και Τούρκων. 

Κατά τις 17 Φεβρουαρίου αποφασίζεται πλέον η τελική επίθεση εν μέσω πολύ κακού καιρού , κάποιοι λέγανε ότι είναι (-8) βαθμούς!

Ο στρατός άρχισε να προχωρά μέσα από απόκρημνες και στενές χαράδρες, βλέποντας κάτω γκρεμισμένα ζώα και εφόδια …

Μπιζάνιος δρόμος 2013 - Την Κυριακή 17 Φεβρουαρίου, το πρωί.

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα: RUNNERSPOST.GR

Αγαπητές φίλες και φίλοι,
Ο Σύλλογος Δρομέων Ιωαννίνων συνδιοργανώνει τον Μπιζάνειο Δρόμο 2013 - 11,3 χιλιομέτρων την Κυριακή 17η Φεβρουαρίου. Ο ΣΔΙ θα συμμετάσχει στο οργανωτικό κομμάτι του αγώνα και στην αυξημένη συμμετοχή των δρομέων. Ζητούμε τη δυναμική συμμετοχή όσων δε συμμετάσχουν στους αγώνες, στον τομέα των εθελοντών.
Εκτός του Μπιζάνειου Δρόμου 11,3 χιλιομέτρων (11:00πμ) θα διεξαχθούν σχολικοί αγώνες 1000 μέτρων για Δημοτικά (10:00 κ΄10:15πμ), 2000 μέτρων για Γυμνάσια (10:30πμ) και 3000 μέτρων για Λύκεια (10:45πμ). 

Περισσότερες πληροφορίες στη σελίδα του διοργανωτή: http://www.pkdi.gr/

http://www.pkdi.gr/bizanios/history

Για δηλώσεις συμμετοχής και δηλώσεις εθελοντών στους αγώνες του Μπιζάνειου δρόμου 2013 καλέστε στα τηλέφωνα: 2651035980 – 6973538109 κ. Τσούρης Ιωάννης και 2651039962 – 6980499050 κ. Δεμερτζής Γιώργος και στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο του Συλλόγου,
sydromioanninon@gmail.com .

Οι δηλώσεις συμμετοχής λήγουν την Τετάρτη 13 Φεβρουαρίου.

Με εκτίμηση, το ΔΣ του ΣΔΙ.

Η βιογραφία του ήρωα Βελισσαρίου!

Η τελευταία μάχη πριν από την απελευθέρωση των Ιωαννίνων...

...Οι αντικειμενικοί στόχοι της φάλαγγας είχαν επιτευχθεί, γι' αυτό και εκδόθηκε διαταγή-που δεν έφθασε όμως έγκαιρα σε όλες τις μονάδες-να εγκατασταθούν τα τμήματα γύρω από την Ραψίστα. Δυο όμως τολμηροί αξιωματικοί, διοικητές των ταγμάτων 8ου και 9ου, ο Ιατρίδης και ο Βελισσαρίου αντίστοιχα, συνέχισαν την καταδίωξη του εχθρού μέσα στην βαλτώδη πεδιάδα της Ραψίστας και το βράδυ έφτασαν στους λόφους του Αγίου Ιωάννη της Μπουλίνας, στις νότιες παρυφές της Ηπειρωτικής πρωτεύουσας, κοντά στο στρατηγείο του Εσάτ πασά, που είχε υψώσει λευκή σημαία, γεγονός που δεν έγινε αντιληπτό από τους δυο ταγματάρχες λόγω του σκότους. Στον Αγιο Ιωάννη εγκατέστησαν προφυλακές για ασφάλεια και έκοψαν τα καλώδια τηλεφώνων και τηλεγράφων, νεκρώνοντας έτσι την επικοινωνία μεταξύ Ιωαννίνων και Μπιζανίου.

Ο Εσατ πασάς που δεν έπαιρνε πια ειδήσεις από το Μπιζάνι, αντιλαμβανόμενος πως δυνάμεις του ελληνικού στρατού είχαν προελάσει ως τα Ιωάννινα, ανακοίνωσε στις 8 το βράδυ στον μητροπολίτη Γερβάσιο και τους προξένους, ότι θεωρούσε πλέον μάταιη κάθε αντίσταση και τους παρακάλεσε να μεσολαβήσουν για την παράδοση της πόλεως...

Εις τον «Ήρωα των Ηρώων» Ιωάννη Βελισσαρίου

Μοιριολογούνε τα βουνά κι οι κάμποι αναστενάζουν!
Και οι τσολιάδες τον θρηνούν. Λεβεντοταγματάρχη!
Μες στου πολέμου τη φωτιά ορθός επολεμούσε
το φόβο δεν λογάριαζε, τον χάρο δεν ψηφούσε.
Κλάψτε αετοί το σταυραετό! Κλάψτε το Βελισσάρη!
Κλάψε κι εσύ ευζωνικό τ' ατρόμητο το λιοντάρι.
Τι το κακό που γίνηκε στη Τζαμουγιά, στη ράχη
ο Βελισσάρης πέθανε κι ο Βασιλιάς ταράχθη.
Ο Βλάχος του ο σαλπιγκτής βαριά τραυματισμένος,
όταν μαθαίνει το χαμό πριν ξεψυχήσει λέει:
Θα ήθελα στον τάφο σου δυο λόγια να σαλπίσω
να γονατίσω ευλαβικά, στερνά να ξεψυχήσω!
Ν' ακούσουνε τα Γιάννενα κι ο Λαχανάς να μάθει
κι η Κύμη που τον γέννησε:
Ο Βελισσάρης πέθανε, ο Βελισσάρης χάθη!

Διαβάστε τη βιογραφία του ήρωα Ιωάννη Βελισσαρίου, εδώ... >>>

Ένας Μπιζανομάχος διηγείται...

«Έτσι τα πήραμε τα Γιάννενα...»

Μια σημαντική μαρτυρία από τον πόλεμο για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων και τις τελευταίες στιγμές της υπογραφής του πρωτοκόλλου παράδοσης της πόλης...
Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων όπως την έζησε ο πολεμιστής των Βαλκανικών πολέμων Νικόλαος Κωστάκης και μεταδόθηκε από τον Ρ/Σ Ιωαννίνων.

«Η αφήγηση που ακολουθεί είναι μαρτυρία ενός αγωνιστή των Βαλκανικών Αγώνων, του δεκανέα Νικόλαου Κωστάκη. Είναι ένα αυθεντικό κείμενο που καταγράφηκε το 1964, λίγα χρόνια πριν τον θάνατο του «δεκανέα», όπως ήταν πιο γνωστός στους συγχωριανούς του...»

http://vimeo.com/3311447

Μαζί με τον "Μπέη Ζάμο" έσβησε και ένα μεγάλο κομμάτι από την ιστορία της πόλης μας!

Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο: «Λίγα απ' όλα»

Ο Ζάμος που σύνδεσε τα Γιάννενα με την ιστορία τους.

Ο συμπολίτης μας Νιζαμουντίν (Ζάμος) Γαζαλή Μετκόβεης έφυγε από τη ζωή το περασμένο Σάββατο (σ.σ. 17/12/2011).
Η ταυτότητά του, αλλά και ο χαρακτήρας του συνέδεσαν την πόλη με την ιστορία και τις αξίες της.
Πλήρης ημερών, σε ηλικία ογδόντα πέντε περίπου ετών, απεβίωσε προχθές ο γνήσιος Γιαννιώτης και γόνος παλιάς αρχοντικής οικογένειας Νιζαμουντίν (Ζάμος) Γαζαλή Μετκόβεης. Ποιος δεν τον γνώριζε, ποιος δεν τον υποληπτόταν, ποιος δεν σεβόταν και αγαπούσε αυτόν τον καλοκάγαθο, τον ήπιο και μελισταγή Άνθρωπο… Όλα τα Γιάννινα, ανεξάρτητα από φυλετικές και θρησκευτικές διακρίσεις. Ο θάνατός του στερεί την πόλη του, την πόλη μας, τα Γιάννινα, από ένα σύμβολο σύνδεσης με το παρελθόν της.

Όσοι τον γνώρισαν και ήταν πάρα πολλοί, θαύμασαν στον Ζάμο την πολυμάθειά του, τους ευγενικούς του τρόπους, τη σοφία και θυμοσοφία του, αλλά και τη σεμνότητά του. Είχε αναγάγει σε συστατικό της υπόστασής του το δικαίωμα του ατόμου στον αυτοπροσδιορισμό του, στο σεβασμό της ετερότητας, ιδιαίτερα της θρησκευτικής. Άνθρωπος Δίκαιος, ευθύς, συνεπής, ταπεινός παρά τη σπουδαιότητά του. Προσηνής και απλός. Άνθρωπος της καταλλαγής, της αξιοπρέπειας, της κατανόησης, δίδαξε με το παράδειγμα της ζωής του τον εξοβελισμό της ανεξίας και της δυσανεξίας και παρείχε σημαντικά στοιχεία στους γύρω του για τον εμπλουτισμό της συλλογικής κοινωνικής συνείδησής τους. Θεός είναι το Δίκαιο, έλεγε. Ο αγώνας ο δύσκολος, ο σκληρός, ο δρόμος για τη θέωση είναι να παλεύεις και να ματώνεις, να στραγγίζεις την ψυχή σου, για να είσαι δίκαιος και ενάρετος. Τότε μόνο αγαπάς πραγματικά.

Έλληνας πολίτης, γεννημένος από Έλληνες την ιθαγένεια γονείς. Οι προγονοί του, με προεξάρχοντα τον τελευταίο μουφτή της πόλεως Φουάτ Μουσταφά, που υπήρξε πεθερός του, είχαν υπηρετήσει επί αιώνες την πόλη και είχαν εξαιρεθεί της ανταλλαγής του 1924, επειδή η Ελληνική Πολιτεία είχε αναγνωρίσει την εκ μέρους τους προσφορά εξαίρετων υπηρεσιών στην Ελλάδα, τόσο κατά την Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης όσο και κατά την Απελευθέρωση των Ιωαννίνων.

Η σημασία των ανωτέρω υπογραμμίζεται ηχηρά από το παρακάτω χωρίο δημοσιεύματος του φύλλου της 12ης/12/1948 της τότε ημερήσιας γιαννιώτικης εφημερίδας «Εθνικός Αγών», στο οποίο αναφέρονται επ’ αφορμή της κηδείας του τα εξής για τον πεθερό του Φουάτ Μουσταφά:
«…Ως γνήσιος Τούρκος Ιωαννίτης, αντετάχθη σθεναρώς μαζί με τον φίλο του Σαδήκ Πασσά, εναντίον της σκέψεως να παραδοθούν τα Ιωάννινα, εις τους ελθόντας Αλβανούς κατά το 1912, εναντιωθείς τα μέγιστα προς τους εδώ αλβανούς αντιπροσώπους Αχμέτμπεήν Κονίτσα, Μουφίτ Λιμποχόβα κλπ.. οι οποίοι, επρότειναν εις τους Τουρκογιαννιώτες, να παραδώσουν την Ήπειρον και την πόλιν, εφόσον ο Ισμαήλ Κεμάλ και ο Εσσάτ Πασσάς ο γκέγκας, είχον ανακηρύξει ταύτην (την Αλβανίαν δηλαδή) ελευθέραν!..

«Προτιμώτερον είπε εις το συμβούλιον που έγινε στο σπίτι του Σαδήκ πασσά χίλιες φορές να πάρουν τα Γιάννενα οι ρωμιοί από τα χέρια των οποίων τα πήραμε το 1430, παρά οι αρβανίτες, που μας πρόδωκαν!!» Την γνώμην του αυτήν επέβαλεν εν τέλει εις όλους.
Συνδεόμενος δε δια στενής φιλίας και συγγενείας μετά του υπερασπιστού του Μπιζανίου του ηρωικού Εσσάτ Πασσά, συνετέλεσεν, ώστε, να προληφθούν «μείζονα κακά» καθ’ όλην την πεντάμηνον πολιορκία των Ιωαννίνων. Ο ίδιος πάλιν, μαζί με τον Εσσάτ Πασσάν, αντετάχθη κατά την εν τω «κονακίω» (Στρατηγείο) γενικήν σύσκεψιν, παρατηρήσας αυστηρώς τον αχαλίνωτον και υπερφίαλον και φανατικότατον Σείχην Γκουτμή, τον αρειμάνειον εκείνον αγέρωχον και μεγαλοπρεπή κιδαροφόρον Σιέχην και αντιπρόσωπον του Καλίφου, ο οποίος επρότεινε να συλλάβουν τους άρχοντας και να τους καταδικάσουν εις θάνατον!

...Κατά την τελετήν της παραδόσεως του ξίφους του Εσσάτ πασσά προς τον ελευθερωτήν διάδοχον Κωνσταντίνον την 22-2-1913 εις την πλατείαν του Τζαμίου Ναμάζ Γκιάχ, πλήρης συγκινήσεως, ωμίλησε και αυτός μετά τον Σαδήκ πασσάν και τον δημοσιογράφον Αλή εφένδην Μπαρούταν, ανέφερε δε, συν τοις άλλοις, ότι οι Έλληνες είχον δικαιώματα αναφαίρετα, εν αντιθέσει προς τους Αλβανούς, διότι ο πρόγονος του Εσσάτ πασσά Ιωάννης Γλυκής, μετά των άλλων αρχόντων, είχαν παραδώσει την πόλιν και τα κλειδιά εις τον Σινάν πασσάν, στρατάρχην και βεζύρην του Μουράτ Β’, λαβόντες τα προνόμια το 1430, και ότι κατά θείαν βούλησιν και οικονομίαν επέπρωτο ο τελευταίος γόνος της εξισλαμισθείσης οικογενείας Γλυκή, Εσσάτ πασσάς Μέραρχος Ιωαννίτης, να παραδώσει την πόλιν ύστερα από 483 χρόνια τουρκοκρατίας εις τον Έλληνα διάδοχον Κωνσταντίνον!...».

Τα ίδια πρέσβευαν και οι γονείς του, Γαζαλή εφέντης και Μελέκ Χανούμ, καθώς και οι θείοι του.

Ο ίδιος ο Ζάμος συκοφαντήθηκε, λοιδορήθηκε, έπεσε θύμα σοβινιστικών αντιπαραθέσεων και διαμάχης, σε σκοτεινούς καιρούς. Σε καιρούς που παραχαράχτηκε η ιστορία, που προς ιδιοτέλεια καλλιεργήθηκε από ποταπούς η μισαλλοδοξία. Αλλά, αγωνίσθηκε με σθένος και καρτερία για να αποκαλύψει και καταδείξει τη σκευωρία που είχε εξυφανθεί εναντίον του και εναντίον της οικογένειάς του, για να υπερασπιστεί την Αλήθεια και την Ιστορία. Μετά από σκληρούς και ψυχοφθόρους αγώνες δικαιώθηκε, αποκαταστάθηκε και ξαναπήρε πίσω την περιουσία του. Πλην όμως είχε πικραθεί. Ως σοφός, συγχώρεσε, αλλά δεν λησμόνησε…

Υπήρξε ευεργέτης της πόλης του, της πόλης που τόσο πολύ αγάπησε.

Όσοι τον γνώρισαν, συγχρωτίστηκαν, υπήρξαν φίλοι του, αξιώθηκαν την ευλογία της απόλαυσης του μεγαλείου της καρδιάς του. Όσοι κάθισαν στο ίδιο τραπέζι με τον Ζάμο ένιωσαν βαθιά και ανεξίτηλα μέσα τους ότι είχαν «κλέψει» τις ώρες αυτές από το Θεό. Περιδιάβηκαν τη λεωφόρο της γνώσης της Ιστορίας της πόλης, κοινώνησαν της αληθινής αγάπης, αξιώθηκαν το άγγιγμα μιας σπουδαίας ανθρώπινης ψυχής.

Ποτέ δεν αδίκησε υπαιτίως, ποτέ δεν δυσαρέστησε κάποιον. Αντίθετα, νουθετούσε, συγκρατούσε, άφηνε πάντοτε στους συνομιλητές του βαθύτατη εντύπωση.
Θα μας μείνει αλησμόνητος. Κομμάτι της Ψυχής μας. Ίσως ο ισχυρότερος σύνδεσμός μας με την πόλη μας, αλλά και τη συνείδησή μας.

Ας είναι ελαφρό το χώμα που θα τον σκεπάσει «σαν της δροσιάς το στάλλαγμα, σαν της εληάς το φύλλον».
Καλό ταξίδι Κύριε Ζάμο!
Θα ζεις πάντα στις καρδιές μας!

ΠΗΓΗ: Ηπειρωτικός Αγών, Τρίτη 20 Δεκεμβρίου 2011

Η κόκκινη στολή του ερυθροχίτωνα Γαριβαλδινού μαχητή!

Ένα απόσπασμα από την εξαιρετική μουσικοθεατρική παράσταση του Άγγελου Παπαγεωργίου 

με τίτλο: «Λορέντζος Μαβίλης : ηρωικός κι ευαίσθητος!»

Πριν το τραγούδι "Η κόκκινη στολή του ερυθροχίτωνα Γαριβαλδινού μαχητή", ο δάσκαλος λέει στους μαθητές για τους ηρωικούς Γαριβαλδινούς μαχητές , που φορούσαν κόκκινο (ερυθρό) χιτώνιο, για να μη φαίνεται το αίμα , σε περίπτωση που λαβώνονταν την ώρα της μάχης και λιποψυχούν κι οι ίδιοι αλλά κι οι συμπολεμιστές τους, στο πλάι...
Τους λέει ακόμη, ότι ήταν παράδοση, οι Γαριβαλδινοί να μάχονται όρθιοι ( ! ) δείχνοντας περιφρόνηση στο θάνατο...(Το τελευταίο, το εξακρίβωσα κι ο ίδιος, από μαρτυρία γιου συμπολεμιστή του Μαβίλη...)
Τους λέει , μάλιστα, ότι οι Κρήτες συμπολεμιστές τους στη μάχη του Δρίσκου, τους έλεγαν χαριτολογώντας και "προδότες" τους ερυθροχίτωνες Γαριβαλδινούς, αφού η κατακόκκινη στολή τους πρόδιδε τη θέση τους κι ήταν εύκολος στόχος για τους εχθρούς...
Αλλά και τα παλιά όπλα με τα οποία πολεμούσαν, ως εθελοντές κι όχι ως στρατιώτες του τακτικού στρατού, οι παλιές αραβίδες δηλαδή κι όχι τα σύγχρονα μάουζερ που είχε ο τακτικός στρατός, σήκωναν σύννεφο καπνού την ώρα της εκπυρσοκρότησης, γεγονός που οδηγούσε στην αποκάλυψη στον εχθρό της ακριβούς θέσης όπου βρισκόταν το μετερίζι τους...
Αφού λοιπόν, ο δάσκαλος πει όλα τούτα στους μαθητές του, στο πλάι της σκηνής ο Λορέντζος Μαβίλης με την ορχήστρα λένε το τραγούδι τούτο:

 Κόκκινο το λιόγερμα στο δείλι,
κόκκινα των κοριτσιών τα χείλη,
κόκκινo τo ρούχo που φορώ,
σαν το αίμα μου το πορφυρό!

Κόκκινο ...! Κόκκινο !

Κόκκινα τα ρόδα του Απρίλη,
κόκκινο να βάλουνε οι γρύλλοι
άστρο του φθινόπωρου θαμπό
πάνω από το Δρίσκο, σαν χαθώ.

Κόκκινο ...! Κόκκινο !

[Άγγελος Παπαγεωργίου]

φωτό: Από το αρχείο της Βουλής των Ελλήνων

Ανέκδοτες φωτογραφίες από τους Βαλκανικούς πολέμους 1912-13 και την απελευθέρωση των Ιωαννίνων

Ανέκδοτες φωτογραφίες από τους Βαλκανικούς πολέμους 1912-13
και την απελευθέρωση των Ιωαννίνων,
τραβηγμένες από τον ζωγράφο Νικόλαο Οθωναίο (1877-1949)

[από το αρχείο Νίνας και Αλέκου Κέντρου]

Η μάχη του Μπιζανίου

Αφιέρωμα [με πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό] στη μάχη του Μπιζανίου και στην απελευθέρωση των Ιωαννίνων από την VIII Μεραρχία Πεζικού και το Στρατιωτικό Μουσείο Πολέμου 1912 - 1913.

http://www.army.gr/flash%20sites/balkanikwnpolemwn/index.html

Στα Οχυρά του Μπιζανίου

Στα Οχυρά του Μπιζανίου 

   Στα περίφημα οχυρά του Μπιζανίου βρέθηκαν σήμερα το πρωί (σ.σ. 19 Φεβρουαρίου 2012) οι Αρχές της πόλης μας, όπου αξιωματικοί της 8ης Μεραρχίας πραγματοποίησαν τοπογραφική και ιστορική ενημέρωση σχετικά με τις μάχες του Φεβρουαρίου του 1913, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα τα Ελληνικά στρατεύματα να απελευθερώσουν την πόλη των Ιωαννίνων από τον Τουρκικό ζυγό.

 Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο: Photos from Ioannina