21 Φεβρουαρίου 1913 – 21 Φεβρουαρίου 2026 (113 χρόνια ελεύθερα Γιάννενα!)


«ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓΝΩΣΤΟ! ΠΟΥ ΣΚΟΤΩΘΗΚΕ... ΓΙΑ ΝΑ ΓΕΝΝΗΘΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟI.»






"Ευχαριστώ αυτούς που κράτησαν τη Θρησκεία μου, τη Γλώσσα μου και την Εθνικότητά μου, για να είμαι Χριστιανός και να λέγομαι Έλληνας."


(Παύλος Βρέλλης)




Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα 21η Φεβρουαρίου. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα 21η Φεβρουαρίου. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Η πρώτη απόφαση της πόλης των Ιωαννίνων μετά την απελευθέρωσή της

ΤΙ ΣΥΖΗΤΗΣΕ ΤΟ ∆ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΤΙΣ 23-2-1913
Η πρώτη απόφαση της πόλης μετά την απελευθέρωση
[Από το ένθετο της εφημερίδας: ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝ / 21-2-2010]
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΣΑΝΤΙΚΟΥ





Η πρώτη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Ιωαννίνων στην ελληνική επικράτεια, έγινε στις 23 Φεβρουαρίου του 1913, δύο μέρες μετά την απελευθέρωση. Το συμβούλιο αποτελείται από επτά μόλις συμβούλους και το δήμαρχο, τον Γιάγια Βέη και οι αποφάσεις του είναι απλές:

Πρώτα, τα ευχαριστήρια τηλεγραφήματα στον βασιλιά Κωνσταντίνο που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη και τον Ελευθέριο Βενιζέλο στην Αθήνα.

Έπειτα, τα ευχαριστήρια στη γειτονική Άρτα που έχει ήδη σπεύσει να συγχαρεί τα Γιάννενα για την απελευθέρωση.

Τέλος, τα αιτήματα. Ο δήμος Ιωαννιτών ζητάει από το ελληνικό κράτος και το Γενικό ∆ιοικητή Ιωαννίνων να καταβάλλει προς ενίσχυση της πόλης 10.000 φράγκα και οχήματα για να καθαριστεί η πόλη ενόψει των εορτασμών για την απελευθέρωση , αλλά και πετρέλαιο για να φωταγωγηθεί η πόλη. ∆ύο εκ των συμβούλων, οι ∆ημήτριος Κούτζικος και Περικλής Κίγκος συμμετέχουν ένα χρόνο μετά στην Πανηπειρωτική Συνέλευση στο Αργυρόκαστρο, ο μεν πρώτος ως πληρεξούσιος της Παραμυθιάς, ο δε δεύτερος των Ιωαννίνων.

Ακολουθεί το κείμενο των πρακτικών του πρώτου δημοτικού συμβουλίου των, ελληνικών και κατά σύνορα πλέον, Ιωαννίνων.

«Συνεδρία 1η του ∆ημοτικού Συμβουλίου Ιωαννίνων
Της 23ης Φεβρουαρίου 1913.

Πρόεδρος ο ∆ήμαρχος Γιάγια Βέης
Μέλη οι κ. Σιέχη Φραζής, Ματαθιούλης Λέβης, ∆ημήτριος Κούτζικος, Αθανάσιος Στούπης , Χαΐμ Λεβή, Νικόλαος Καζαντζής και Περικλής Κίγκος.

Αποφασίζεται η αποστολή τηλεγραφήματος προς την Α.Μ. τον Βασιλέα των Ελλήνων εις Θεσσαλονίκην, ως εξής:

«Α.Μ. τον Βασιλέα των Ελλήνων Θεσσαλονίκην
Πόλις Ιωαννίνων αγαλλόμενη επί απελευθερώσει αυτής υπό γενναίου Ελληνικού στρατού διοικούμενου παρά του ενδόξου Σρατηλάτου και ευκλέους Βλαστού υμετέρας Μεγαλειότητος υποβάλλει ευλαβώς ένθερμα συγχαρητήρια ευχομένη όπως ο Ύψιστος κρατύνη υμετέραν Βασιλείαν επ’ αγαθώ Ελληνικού Έθνους
Ο ∆ήμαρχος Ιωαννίνων Γιαγιάς».

Επίσης, η αποστολή τηλεγραφήματος προς τον πρόεδρον της Κυβερνήσεως κ. Ελ. Βενιζέλον ως εξής:

«Α.Ε. Πρόεδρον της Κυβερνήσεως κ. Ελευθέριον Βενιζέλον Αθήνας
Εν ονόματι πόλεως Ιωαννίνων εναγαλιάσει επί απελευθερώσει αυτής υπό νικηφόρου Ελληνικού στρατού υποβάλλω ένθερμα συγχαρητήρια
Ο ∆ημ. Ιωαννίνων Γιαγιά».

Ανεγνώσθη το τηλεγράφημα του ∆ημάρχου Αρταίων και του Προέδρου του ∆ημ. Συμβουλίου και του Προέδρου του Φιλανθρωπικού Συλλόγου Άρτης και απεφασίσθη προς αυτούς απάντησις ως εξής:

«Κυρίους ∆ημάρχους Αρταίων και Πρόεδρον ∆ημοτικού Συμβουλίου
Άρταν ευχαριστών θερμώς εν ονόματι συμπολιτών μου επί συμμετοχή υμών εις την κατέχουσαν ημάς χαράν δια το μέγα και ένδοξον γεγονός της απελευθερώσεως πόλεως Ιωαννίνων αδελφικώς ασπάζομαι υμάς και υμετέρους αγαπητούς συνδημότας
Ο ∆. Ιωαννίνων Γιαγιάς».

«Πρόεδρον Φιλανθρωπικού Συλλόγου Άρτης κ. Σερβετήν
Συμπολίται μου πανηγυρίζοντες επί απελευθερώσει πόλεως Ιωαννίνων ευχαριστούσι υμάς δι υμέτερα συγχαρητήρια
Ο ∆. Ιωαννίνων Γιαγιάς».

Επίσης ανεγνώσθη η υπ. Αριθ. 5 και χρονολ. 23ης Φεβρουαρίου 1913 εντολή του Γενικού ∆ιοικητού Ιωαννίνων περί καθαριότητος της πόλεως . Συνεπεία της εντολής ταύτης απεφασίσθη να διαβιβασθεί έγγραφον προς τον Γενικόν ∆ιοικητήν, δι ού αιτείται όπως το ∆ημόσιον Ταμείον επέλθη αρωγόν εις τον ∆ήμον κατά 10 χιλ. φράγκα τουλάχιστον. Προς δε να χορηγηθώσι και φορτηγαί άμαξαι , ίνα επιτευχθή η καθαριότης της πόλεως. ∆ιά δε τον φωτισμόν της πόλεως να χορηγηθή πετρέλαιον εκ μέρους του ∆ημοσίου.
Ο ∆ήμαρχος Τα μέλη (ακολουθούν υπογραφές)».











Η παράδοση της πόλης των Ιωαννίνων



Μια πολύ όμορφη ζωγραφιά των μαθητών του 9ου Δημ. Σχ. Ιωαννίνων

Το οχυρό του Μπιζανίου από ψηλά... (από την ομάδα Up Drones )






Η Σκύλα στο Μπιζάνι. Το οχυρό τέρας της Ηπείρου 106 χρόνια μετά από την απελευθέρωση των Ιωαννίνων. Για την ιστορία: Το Οχυρό στο Μπιζάνι Ιωαννίνων είναι κατασκεύασμα μετά από σύμπραξη των Τούρκων και Γερμανών κατακτητών. Οι Γερμανοί προσέφερα την τεχνογνωσία που είχαν από κατασκευές με σκυρόδεμα προκειμένου να βοηθήσουν τους Τούρκους να οχυρωθούν κατάλληλα από τα Ελληνικά στρατεύματα και να παραμείνουν κατακτητές της Πόλης των Ιωαννίνων......

Διαβάστε όλο το άρθρο: https://www.mixanitouxronou.gr/giati-i-istoriki-fotografia-tou-diadochou-konstantinou-sto-chani-emin-agan-den-tha-ipirche-ean-o-paratolmos-tagmatarchis-ton-velissariou-den-ton-iche-parakousi-i-katadromiki-epichirisi-pou-odigise-s/


21/2/1913: Ο αιώνιος δεσμός των Κρητών και των Ηπειρωτών…

21/2/1913: Ο αιώνιος δεσμός των Κρητών και των Ηπειρωτών…
λιθογραφία του 1912 από την πολιορκία των Ιωαννίνων,
όπου Κρήτες μαχητές, εθελοντές φυλάσσουν διάβαση
 στα βουνά της Ηπείρου

αναδημοσίευση από τη σελίδα: iscreta

Η 21η Φεβρουαρίου 1913 είναι μία ιστορική επέτειος για την Ελλάδα η οποία συνδέει την Κρήτη με την Ήπειρο. Την ημέρα αυτή, σαν σήμερα, απελευθερώθηκαν τα Ιωάννινα και οι Κρήτες διαδραμάτισαν το δικό τους ιστορικό ρόλο. Δεν ήταν μόνο ο Ελευθέριος Βενιζέλος ο οποίος ως Πρωθυπουργός συνέβαλε τα μέγιστα σε αυτό τον ιερό σκοπό αλλά και ο «Ιερός Λόχος Κρητών Φοιτητών» ο οποίος συμμετείχε σε όλες τις ηρωϊκές μάχες για την απελευθέρωση της Ηπείρου.
Του ΣΩΤΗΡΗ ΚΑΜΕΝΟΠΟΥΛΟΥ
Ο ίδιος ο Βενιζέλος στις 14 Οκτωβρίου 1912, παρέδωσε στον Αντισυνταγματάρχη Πεζικού Λάμπρο Συνανιώτη τη σημαία του Συντάγματος που έλαβε μέρος στις μάχες Πέντε Πηγαδιών (24-27 Οκτ.), Πεστών (29 Οκτ.), και από το Δεκέμβριο 1912 μέχρι τις 21 Φεβρουαρίου1913 στις θρυλικές και φονικές μάχες Αετοράχης, Μανωλιάσας και Μπιζανίου. Από Κρήτες πολεμιστές του Συνανιώτη ακούστηκε πρώτη φορά η ιαχή ΑΕΡΑ…
Οι Κρήτες εθελοντές δημιούργησαν 77 σώματα δυνάμεως 3.500 ανδρών με αρχηγούς τους Γύπαρη, Ηππίτη, Κυριάκο Μητσοτάκη, Δεληγιαννάκη, Μακρή, Σκουλά, Μάνο και άλλους. Ακόμη 3.500 Κρήτες συγκρότησαν το Ανεξάρτητο Σύνταγμα Κρητών υπό τον Αντισυνταγματάρχη Συνανιώτη.
Τον Οκτώβριο του 1912 έφθασε στην Πρέβεζα ο Ιερός Λόχος Κρητών Φοιτητών με 240 (κατ’ άλλους 250) φοιτητές οι οποίοι εντάχθηκαν στο Στρατό Ηπείρου, (από αυτούς τους αμούστακους ήρωες οι 160 έπεσαν νεκροί κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων) και o Λόχος Κρητών δασκάλων που εντάχθηκε στο Σύνταγμα του Ηππίτη.

Ο Κωστής Καπιδάκης, εθελοντής φοιτητής της Νομικής στον «Ιερό Λόχο Κρητών Φοιτητών» και μετέπειτα προϊστάμενος της Γραμματείας του Εφετείου Κρήτης γράφει: «Εκ των 1400 ανδρών του Τάγματος που είχε ενταχθεί ο Λόχος Φοιτητών έμειναν ζώντες 567. Οι λοιποί 833 είχαν πέσει στο πεδίο της Μάχης και το Τάγμα οργανώθηκε σε Διλοχία».
Ο «Ιερός Λόχος Κρητών Φοιτητών» υπαγόταν στο 1ο Τάγμα Κρητών του Ανεξάρτητου Συντάγματος Κρητών. Ο ιερολοχίτης Ιωάννης Κ. Χατζιδάκης, και μετέπειτα γεωπόνος, στο βιβλίο του «Ηρώον Πολεμιστών» το 1927, μας δίνει μια πλήρη και συνοπτική εικόνα της οργάνωσης και της δράσης αυτού του ηρωικού λόχου:
«Ο Κρητικός Εθελοντικός Λόχος απετελέσθη εκ 250 φοιτητών και σπουδαστών, οίτινες εγκαταλείψαντες τα μαθητικά θρανία, έσπευσαν αμέσως μετά την κήρυξιν των Βαλκανικών Πολέμων αυθορμήτως να χύσωσιν και αυτοί το αίμα των ως Ιερολοχίται του 1821, υπέρ της απελευθερώσεως των υπό τον Τουρκικόν Ζυγόν στεναζόντων αδελφών μας. Έλαβον μέρος απ’ αρχής μέχρι τέλους εις την γιγαντομαχίαν του Ηπειρωτικού Αγώνος. Διεδραμάτισαν κύριον ρόλον εις την μάχη των Πεστών, κυριεύσαντες και δύο πυροβόλα- πρώτοι εισελθόντες εις Πεστά… Η 21η Φεβρουαρίου 1913, ημέρα παραδόσεως του Μπιζανίου, εύρεν αυτούς απέναντί του και εις απόστασιν 200 μόλις μέτρων. Αλλά και το έγγραφον της παραδόσεως των Ιωαννίνων κατατέθη εις χείρας των. Και δι’ αυτών, μεταβιβάσθη εις Γενικόν Αρχηγείον…»
Αποκορύφωμα της συμμετοχής και της συμβολής των Κρητών για την απελευθέρωση της Μακεδονίας και της Ηπείρου κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912- 1913 αποτελούν και οι μαθητές του Γυμνάσιο Χανίων (δες εδώ). Στον προαύλιο χώρο του 1ου Γυμνασίου Χανίων υπάρχει το μνημείο που απαθανατίζει τους 40 νεκρούς μαθητές.
Εθελοντικό σώμα δημιούργησαν και οι Έλληνες Ερυθροχιτώνες γνωστοί ως Γαριβαλδινοί του Ριτσιώτη Γαριβάλδη που ήλθε από την Ιταλία. Σ΄ αυτό κατατάσσεται με 70 Κερκυραίους εθελοντές και ο Κερκυραίος βουλευτής και ποιητής Λορέντζος Μαβίλης ο οποίος ξεψυχώντας μετά τον θανάσιμο τραυματισμό του στο Δρίσκο Ιωαννίνων στις 23 Νοεμβρίου 1912 είπε την αθάνατη φράση “Δεν ήλπιζα τέτοια τιμή, να δώσω τη ζωή μου για την Ελλάδα”.
Στο άκουσμα του πολέμου, 225 παλικάρια που ήταν εγκατεστημένα στην Αμερική συγκρότησαν τον Ιερό Λόχο Φιλαδέλφειας, γνωστό σαν Λόχο των Αμερικάνων. Τα εγκατέλειψαν όλα προκειμένου να προσφέρουν στην Πατρίδα. Με την οικονομική συνδρομή των εκεί Ηπειρωτών μίσθωσαν επιβατικό πλοίο, αγόρασαν 4 πεδινά κανόνια και οπλισμό και το Νοέμβριο 1912 εντάχθηκαν στο Ανεξάρτητο Σύνταγμα Κρητών του Συνανιώτη. Οι μισοί σκοτώθηκαν στην Αετοράχη Ιωαννίνων.
Κρητικόπουλο ψυχομαχεί στου Μπιζανιού τη ράχη
Δεν έχει μάνα να τον κλαίει, κύρη να τον λυπάται,
ούτε αδερφό ουτ΄αδερφή να τον ψυχοπονάται,
μόνο το δεκανέα ντου κι εκείνος τον λυπάται.
Ως Ηπειρώτης ορμώμενος εξ Ιωαννίνων, αλλά και μόνιμος κάτοικος Χανίων, εκφράζω την βαθιά μου ευγνωμοσύνη σε όλους αυτούς τους ηρωϊκούς Κρήτες και ειδικά τους Χανιώτες πολεμιστές που έδωσαν τις ζωές τους για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων, της γενέτειρας πόλης μου. Και σιγοτραγουδώ μαζί τους, τους στίχους των δύο παρακάτω δημοτικών τραγουδιών:
«Τα πήραμε τα Γιάννενα, μάτια πολλά το λένε, μάτια πολλά το λένε όπου γελούν και κλαίνε. Το λεν’ πουλιά των Γρεβενών κι αηδόνια του Μετσόβου, όπου τα σκίαζεν η παγωνιά κι ανατριχίλα φόβου. Το λεν’ οι χτύποι κι οι βροντές, το λένε και οι καμπάνες, το λέν’ και οι χαρούμενες κι οι μαυροφορέμενες μάνες.»
«Στα Πεστά και στο Μπιζάνι, μάνα μου τι κρύο κάνει. Στα Πεστά στη Μανωλιάσα που δεν πήραμε ανάσα. Δεν με φοβίζουν μάνα μου οι σφαίρες τα κανόνια. Μόν’ με φοβίζει η παγωνιά, του Μπιζανιού τα χιόνια.»
ΑΘΑΝΑΤΟΙ!

Όλα τα ονόματα των στρατιωτικών που σκοτώθηκαν πολεμώντας για την απελευθέρωση της Ηπείρου το 1912-1913

Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο: ROMIANEWS


Όλα τα ονόματα των στρατιωτικών που σκοτώθηκαν πολεμώντας για την απελευθέρωση της Ηπείρου το 1912-1913


Γράφει ο Θανάσης Δ. Στράτης
Συμπληρώνονται φέτος 105 χρόνια από την απελευθέρωση της Ηπείρου από τους Τούρκους. Σαν ελάχιστο φόρο τιμής προς εκείνους τους ήρωες που έπεσαν πολεμώντας σε βουνά και λαγκάδια, σε μάχες, σε ενέδρες και επιθέσεις, που πέθαναν από κακουχίες και αρρώστιες, δημοσιεύουμε τα ονόματά τους, τον βαθμό τους, τον τόπο γέννησής τους, την ημερομηνία και τον τόπο που άφησαν την τελευταία πνοή τους. Τα στοιχεία είναι παρμένα από βιβλίο που είχε εκδώσει το Υπουργείο Στρατιωτικών, Ειδική Επιτροπή Εκατονταετηρίδας, με τον τίτλο «Αγώνες και Νεκροί 1830-1930» τόμοι Α’ και Β’, Εν Αθήναις 1930.
Εδώ καταγράφονται μόνο οι στρατιωτικοί που έπεσαν στα χώματα της Ηπείρου. Φυσικά δεν περιλαμβάνονται οι ντόπιοι πολίτες εθελοντές που έδωσαν την ζωή τους στον μεγάλο εκείνο αγώνα του Έθνους.
Αιωνία η μνήμη τους.

Λεμεσός - Μπιζάνι: «Δύο Τόποι, Ένας Άνθρωπος»

Λεμεσός - Μπιζάνι: «Δύο Τόποι, Ένας Άνθρωπος»

Το Γυμνάσιο Μπιζανίου και το Λανίτειο Γυμνάσιο Λεμεσού 
σας καλούν να τιμήσετε με την παρουσία σας την εκδήλωση - αφιέρωμα 
στον Κύπριο Μπιζανομάχο ήρωα ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟ ΣΩΖΟ 
που θα πραγματοποιηθεί στην Αίθουσα «Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος» 
την Τετάρτη 21 Φεβρουαρίου 2018 στις 7:30 μ.μ.

Οι εκδηλώσεις για τoν εορτασμό της 105ης επετείου της Απελευθέρωσης των Iωαννίνων


Με τριήμερες εκδηλώσεις, που συνδιοργανώνουν η Περιφέρεια Ηπείρου και ο Δήμος Ιωαννιτών, θα εορταστεί η 105η επέτειος απελευθέρωσης της πόλης των Ιωαννίνων. Στις εκδηλώσεις που θα ξεκινήσουν την Κυριακή 18 Φεβρουαρίου θα παραστεί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος. Οι εκδηλώσεις θα κορυφωθούν την Τετάρτη 21 Φεβρουαρίου με την καθιερωμένη παρέλαση πολιτικών και στρατιωτικών τμημάτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι την Τετάρτη 21 Φεβρουαρίου θα παρελάσουν μαζί τα αδελφοποιημένα Γυμνάσια Λεμεσού και Μπιζανίου.

Το πρόγραμμα αναλυτικά:

– Κυριακή 18 Φεβρουαρίου

11.00: «21ος Μπιζάνιος Δρόμος». Εκκίνηση από το Μπιζάνι

12.00: Επιμνημόσυνη Δέηση στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Τσεριτσάνων και κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο των «Αγωνιστριών Γυναικών των Τσεριτσάνων», Δήμος Δωδώνης

12.45: Απονομή επάθλων στους νικητές του Μπιζανίου Δρόμου στην Κεντρική Πλατεία



– Δευτέρα 19 Φεβρουαρίου

10.30: Επίσκεψη στα οχυρά Μπιζανίου – Τοπογραφική και ιστορική ενημέρωση

11.15: Επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στον τύμβο Μπιζανομάχων – Επίσκεψη στην έκθεση φωτογραφιών από τις μάχες του πολέμου 1912-1913, στο Πολιτιστικό Κέντρο Μπιζανίου Τοπική Κοινότητα Μανωλιάσας, θέση «Εικονίσματα»

13.00: Εκδήλωση μνήμης και κατάθεση στεφάνων στo μνημείo των πεσόντων του Ελληνικού Στρατού και των εθελοντικών σωμάτων από όλη την Ελλάδα και την Κύπρο και των πεσόντων Μανιατών


– Τρίτη 20 Φεβρουαρίου

09.30: Τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στο Στρατηγείο του πολέμου 1912-13, Χάνι Εμίν Αγά

11.00: Επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο Μπιζανομάχων, Ιωάννινα

12.15: Τελετή στη μνήμη των «έξι παλληκαριών, που έπεσαν στον Λόφο της Δουρούτη», την παραμονή της απελευθέρωσης της πόλης και κατάθεση στεφάνων

13.00: Τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στον Λόφο Αβγού, στον «Τύμβο των 333 Μπιζανομάχων», Δήμος Δωδώνης

18.30: Εγκαίνια «Κεντρικής Αναδρομικής Έκθεσης χαρακτικών και σκηνογραφικών μελετών» του χαράκτη και ζωγράφου Χρίστου Δαγκλή (1916-1991) στη Δημοτική Πινακοθήκη (διάρκεια έκθεσης:20/2/2018 έως 13/5/2018).


Πανηγυρική εκδήλωση του Δήμου Ιωαννιτών στο Πνευματικό Κέντρο:

19:55: Πέρας προσέλευσης επισήμων και κοινού

20:00: Χαιρετισμός Δημάρχου Ιωαννίνων Θωμά Μπέγκα

-ομιλία από τον συγγραφέα Γιάννη Καλπούζο, με θέμα: 
«Νικητές, ηττημένοι και οφειλέτες»

– Μουσική εκδήλωση με τη Συμφωνική ορχήστρα του πνευματικού Κέντρου Δήμου Ιωαννιτών (πρόγραμμα: Γιόζεφ Χάιντν: κοντσέρτο για βιολοντσέλο και ορχήστρα αρ. 2 σε ρε μείζονα op. 101 Α΄ μέρος – Allegro moderato, 
Νίκος Σκαλκώτας: «Ελληνικοί χοροί» Κρητικός, Τσάμικος, Αρκαδικός, Ηπειρώτικος, 
Σολίστ: Νίκος Νικολαΐδης τσέλο
Μουσική διεύθυνση: Φοίβος Παπαδόπουλος

21.00: Επίσκεψη στην «Περιφερειακή Αναδρομική Έκθεση με ακουαρέλες» του χαράκτη και ζωγράφου Χρίστου Δαγκλή (1916-1991) στον εκθεσιακό χώρο του φουαγιέ του Πνευματικού Κέντρου 
(διάρκεια έκθεσης: 20/2/2018 έως 25/3/2018)


– Τετάρτη 21 Φεβρουαρίου

07.00: Εορταστικό πρωινό με τη συμμετοχή της Φιλαρμονικής του Δήμου Ιωαννιτών και της Μπάντας της VIII Μεραρχίας

10.30: Δοξολογία στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Ιωαννίνων

11:10: Κατάθεση στεφάνου στο Ηρώο Μπιζανομάχων από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο

Δεξίωση στο Μέγαρο της Περιφέρειας Ηπείρου

12:00: παρέλαση πολιτικών και στρατιωτικών τμημάτων.





104 χρόνια ελεύθερα Γιάννενα - Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων


104 χρόνια ελεύθερα Γιάννενα - Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων

104 χρόνια ελεύθερα Γιάννενα “μετράμε” και τιμάμε φέτος, με ένα τετραήμερο πρόγραμμα εκδηλώσεων που συνδιοργανώνουν ο Δήμος Ιωαννιτών και η Περιφέρεια Ηπείρου.

Οι εκδηλώσεις για τα Ελευθέρια της πόλης ξεκινούν το Σάββατο 18 /2 Φεβρουαρίου και ολοκληρώνονται την Τρίτη 21/2.

Η καθιερωμένη πανηγυρική εκδήλωση του Δήμου Ιωαννιτών θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 20 Φεβρουαρίου στις 7 το απόγευμα, στην αίθουσα “Β. Πυρσινέλλας” του Πνευματικού Κέντρου.
Ομιλητής θα είναι ο συγγραφέας Μιχάλης Σπέγγος, και θέμα της ομιλίας του : «Προσπαθώντας να θυμηθούμε, να τιμήσουμε αλλά και να διδαχτούμε από την 21η Φεβρουαρίου 1913».
Θα ακολουθήσει συναυλία με την ορχήστρα του Μουσικού Σχολείου Ιωαννίνων και την Καμεράτα, ορχήστρα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων


Αναλυτικά το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι το εξής:

Σάββατο 18 Φεβρουαρίου 2017

12.00: Επιμνημόσυνη Δέηση στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Τσεριτσάνων και κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο των «Αγωνιστριών Γυναικών των Τσεριτσάνων» | Δήμος Δωδώνης

Κυριακή 19 Φεβρουαρίου 2017

10.30: Επίσκεψη στα οχυρά Μπιζανίου -Τοπογραφική και ιστορική ενημέρωση

11.00: «20ος Μπιζάνιος Δρόμος» Εκκίνηση από το Μπιζάνι

11.15: Επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στον τύμβο Μπιζανομάχων -Επίσκεψη στην έκθεση φωτογραφιών από τις μάχες του πολέμου 1912-1913 στο πολιτιστικό κέντρο Μπιζανίου

12.45: Απονομή επάθλων στους νικητές του Μπιζανίου Δρόμου στην Κεντρική Πλατεία

Τοπική Κοινότητα Μανωλιάσσας| θέση «Εικονίσματα»
13.00:Εκδήλωση μνήμης και κατάθεση στεφάνων στο μνημείο των πεσόντων του Ελληνικού Στρατού και των εθελοντικών σωμάτων από όλη την Ελλάδα και την Κύπρο και των πεσόντων Μανιατών

Δευτέρα 20 Φεβρουαρίου 2017

09.30:Τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στο Στρατηγείο του πολέμου1912-13 | Χάνι Εμίν Αγά

11.00:Επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο Μπιζανομάχων | Ιωάννινα

12.15:Τελετή στη μνήμη των «έξι παλληκαριών, που έπεσαν στον Λόφο της Δουρούτη», την παραμονή της απελευθέρωσης της πόλης και κατάθεση στεφάνων

13.00:Τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στον Λόφο Αβγού στον «Τύμβο των 333 Μπιζανομάχων» | Δήμος Δωδώνης

18.00:Εγκαίνια έκθεσης με τίτλο «λόγος και εικόνα στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο του 19ου αι. Εικόνες, βιβλία, συγγράμματα. Τιμή στον Νίκο Ψημμένο» (Εκθεσιακός χώρος ΓΑΚ Ιστορικό Αρχείο - Μουσείο Ηπείρου )

Πανηγυρική εκδήλωση του Δήμου Ιωαννιτών | Πνευματικό Κέντρο

18:55:Πέρας προσέλευσης επισήμων και κοινού
19.00:
-Χαιρετισμός Δημάρχου Ιωαννίνων κ. Θωμά Κ. Μπέγκα
-ομιλία από τον συγγραφέα κ. Μιχάλη Σπέγγο, με θέμα: «Προσπαθώντας να θυμηθούμε, να τιμήσουμε αλλά και να διδαχτούμε από την 21η Φεβρουαρίου 1913»

-«Γιάννενα, Γιάννενα»
Συναυλία με την ορχήστρα του Μουσικού Σχολείου Ιωαννίνων και την Καμεράτα, ορχήστρα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
-Μουσική: Κώστας Λώλης -Στίχοι: Γιώργος Καψάλης, Ποιητής, Πρύτανης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων -Ενορχήστρωση: Φοίβος Παπαδόπουλος Σολίστ: Σοφία Σπυριδούλα Ζώη, υψίφωνος Μαρία Τσιρώνη, υψίφωνος - Διδασκαλία και διεύθυνση χορωδίας Παιδαγωγικού Τμήματος Παν/μιου Ιωαννίνων: Ειρήνη Νικολάου -Διδασκαλία και διεύθυνση χορωδίας Μουσικού Σχολείου Ιωαννίνων: Μιχάλης Βακάλης -Μουσική Διεύθυνση: Γιώργος Χλίτσιος

20.15: Εγκαίνια έκθεσης ζωγραφικής του ζωγράφου-χαράκτη Χριστόδουλου Γκαλτέμη με τίτλο «Γιάννενα» | Δημοτική Πινακοθήκη

Τρίτη 21 Φεβρουαρίου 2017

07.00: Εορταστικό πρωινό με τη συμμετοχή της Φιλαρμονικής του Δήμου Ιωαννιτών και της μπάντας της VIII Μεραρχίας

10.30: Δοξολογία στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Ιωαννίνων

11.10: Κατάθεση στεφάνου από τον Εκπρόσωπο της Κυβέρνησης στο Ηρώο Μπιζανομάχων Δεξίωση στο Μέγαρο της Περιφέρειας Ηπείρου

12.00:παρέλαση πολιτικών και στρατιωτικών τμημάτων

13.00:Επίδειξη από τη Στρατιωτική Μουσική του Γ΄ Σώματος Στρατού (Θεσσαλονίκης) στην πλατεία Πύρρου

ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Τετάρτη 22 Φεβρουαρίου 2017

20.00 Βιβλιοπαρουσίαση Αλέξανδρος Μωυσής, ΤΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΝΙΣΗΜ ΛΕΒΗ Οι στερεοσκοπικές φωτογραφίες και τα ταξίδια ενός Γιαννιώτη γιατρού
Ομιλητές: Κώστας Κωστής, Καθηγητής Οικονομικής και Κοινωνικής Ιστορίας ΕΚΠΑ, Μαρία Ζουμπούλη, Επίκουρη Καθηγήτρια των Τ.Ε.Ι. Ηπείρου, Γρηγόρης Μανόπουλος Αρχαιολόγος και ο συγγραφέας Αλέξανδρος Μωυσής, Συγγραφέας του βιβλίου
Μουσικό πρόγραμμα με τη μεσόφωνο Ιωάννα Φόρτη, την πιανίστρια Γεωργία Αναστάση, τον κλαρινετίστα Ελευθέριο Καραγιάννη και την Παιδική Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου υπό τη διεύθυνση της Κωνσταντίνας Μήλια


Αίθουσα «Β.Πυρσινέλλας» Διοργάνωση: Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ιωαννιτών

Το πρωτόκολλο της παράδοσης των Ιωαννίνων (21 Φεβρουαρίου 1913)

Το πρωτόκολλο της παράδοσης των Ιωαννίνων (21 Φεβρουαρίου 1913)



(Επιστολικό δελτάριο. Διαστ. 136Χ89 χιλ.Αναπαράσταση της παράδοσης της πόλης των Ιωαννίνων από τον Εσάτ πασά στο Διάδοχο. Εδώ δίνεται έμφαση στη νίκη του Κωνσταντίνου που παριστάνεται έφιππος, ενώ ο Εσσάτ πασάς στέκεται μπροστά του πεζός και ταπεινωμένος, κλίνων την κεφαλή του, με το πρωτόκολλο παράδοσης ανά χείρας).
Στις 21/2 τα μεσάνυχτα υπογράφτηκε το πρωτόκολλο της παράδοσης των Ιωαννίνων. Εν ονόματι της Α.Β.Υ. Του διαδόχου υπέγραψαν οι λοχαγοί του Γενικού Επιτελείου κ.κ. Στρατηγός και Μεταξάς και ο τέως διοικητής Ιωαννίνων Βαχήπ Μπέης.
Ο Κωνσταντίνος με το ακόλουθο τηλεγράφημα ενημερώνει. Τον πατέρα του, Βασιλιά Γεώργιο Α΄ για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων:
«ΕΜΙΝ ΑΓΑ σημ. 21 Φεβρουαρίου 1913
Α.Μ. Βασιλέα . Θεσσαλονίκη.
«Αλωθέντος υπό του ελληνικού στρατού ολοκλήρου του δυτικού μετώπου του φρουρίου των Ιωαννίνων και κυκλωθείσης της γραμμής των ερεισμάτων του Μπιζανίου και Καστρίτσης ο Εσάτ Πασσάς μοι εδήλωσε την στιγμήν ταύτην ότι ο στρατός του παραδίδεται αιχμάλωτος πολέμου. Λεπτομερείας μεγάλης νίκης του ανδρείου στρατού μας τηλεγραφήσω προσεχώς.
Κωνσταντίνος Διάδοχος»
.
Οι ιππείς του Πιερράνου του Σούτσου και του Μαυρομιχάλη ήταν οι πρώτοι που μπήκαν στην πόλη, ενώ το πρωί κυμάτιζε στα οχυρώματα του Μπιζανίου η ελληνική σημαία. Ακολούθησε για αρκετές ώρες η παράδοση των όπλων του Οθωμανικού στρατού. Περί τις 33.000 άνδρες αφοπλίστηκαν εκείνη την ημέρα. Ο Διάδοχος Κωνσταντίνος ανέβηκε στο Γενικό παρατηρητήριο του Πυροβολικού ακριβώς στο σημείο εκείνο που πριν λίγο έλειψε να τραυματιστούν ο ίδιος και Πρωθυπουργός Βενιζέλος που είχε επισκεφτεί την περιοχή.
.
.
(Το τηλεγράφημα του Διαδόχου Κωνσταντίνου προς τον Βασιλέα Γεώργιο στη Θεσσαλονίκη και τον Πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο στην Αθήνα με το οποίο τους ενημερώνει λεπτομερώς αν σκεφτεί κανείς ότι πρόκειται για τηλεγράφημα, σχετικά με την απελευθέρωση των Ιωαννίνων.
Επίσης, τη Διαταγή του Κωνσταντίνου με την οποία εκφράζει την ευαρέσκειά του για τα λαμπρά κατορθώματα του ελληνικού στρατού στα Ιωάννινα.)
(Επιστολικό δελτάριο. Διαστ. 142Χ91 χιλ. Ζωγραφική αναπαράσταση της εισόδου του Διαδόχου Κωνσταντίνου και του Ελληνικού στρατού στα Ιωάννινα. Ελληνικές σημαίες κυματίζουν και ο ενθουσιασμός του κόσμου είναι ολοφάνερος).
.

Φωτογραφική έκθεση με θέμα: «190 χρόνια στρατιωτικής μουσικής»




«Τα Χρόνια της Δόξας», Βαλκανικοί Πόλεμοι 1912-1913






Ένα χρονικό των Βαλκανικών Πολέμων, με πλούσιο αρχειακό υλικό.
Μετά από το 19ο λεπτό «Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων»




Πώς ένας λοχίας αιχμαλώτισε ολόκληρη τουρκική πυροβολαρχία!



Ο Λοχίας Θεόδωρος Γκούτας υπηρετούσε στο 1/38 Σύνταγμα Ευζώνων (Διοικητής Συνταγματάρχης Παπαδόπουλος Διον.) και ήταν γιός παλαιού οπλαρχηγού του Ολύμπου και μυθικού ήρωος της περιοχής.


Διακρίθηκε για πρώτη φορά στη μάχη των Γιαννιτσών, όταν αιχμαλώτισε μία ολόκληρη Τουρκική πυροβολαρχία. Η πυροβολαρχία αυτή που αμυνόταν στο χωριό Πυλωρύγι (τότε Πύλορικ) μετά την έφοδο των Ευζώνων κατόρθωσε να φορτώσει το υλικό της και να υποχωρήσει "δρομέως" προς ανατολάς. Κατά την κίνησή της όμως προσέκρουσε στο Ευζωνικό τμήμα που διοικούσε ο Λοχίας Γκούτας, ο οποίος την συνέλαβε και προς γενική κατάπληξη πάντων την οδήγησε σε φάλαγγα στον Διοικητή της Μεραρχίας Συνταγματάρχη Μηλιώτη Κομνηνό. Με την έγκριση του Συνταγματάρχου Παπαδόπουλου είχε σχηματίσει Διμοιρία (25-30 ανδρών) από εκλεκτούς Ευζώνους που αποτελούσε είδος τιμητικής φρουράς του Συνταγματάρχου.

Κατά την (αποτυχούσα τελικά) επίθεση της 7ης Ιανουαρίου κατά του Μπιζανίου το Σύνταγμα των Ευζώνων έχει καθηλωθεί σε μια χαράδρα από δύο εχθρικά πολυβόλα με αποτέλεσμα να μην μπορεί να συνεχίσει την επίθεση του.




"... Ο Παπαδόπουλος, κατέρυθρος εξ οργής, φωνάζει προς τον υπασπιστή του Δημητρακόπουλο "Βρε Γιάννη φώναξέ μου τον Σύνδεσμον του Τάγματος" ... Προσελθόντος του Συνδέσμου, ο Συνταγματάρχης του λέγει: "Τρέξε να μου φέρεις τον Γκούτα" και ο θαυμάσιος δεκανεύς Εύζωνος εξηφανίσθη ταχέως καλυπτόμενος από τον πυκνό θάμνο προς τα αριστερά. Μετ' ολίγον χρόνον δια της αυτής οδού επανήλθεν ακολουθούμενος από τον περιβόητο Λοχία Θεόδωρο Γκούτα. 'Ητο μετρίου αναστήματος, ισχνός με μικρούς μέλανας οφθαλμούς και μικρόν αγκιστροειδώς εστριμμένο μύστακα. Μόλις προσήλθεν ενώπιον του Συνταγματάρχου ο τελευταίος τον διέταξεν: "Αυτά τα πολυβόλα εκεί πάνω μας γίνανε τσιμπούρι. Να τους βάλεις χέρι". Και ο Λοχίας Γκούτας φέρων την δεξιά στο φεσάκι του απαντά: "Μάλιστα κύριε Συνταγματάρχα" και εξαφανίζεται έρπων σχεδόν δια μέσου των βάτων. "Θα τα πάρη αυτός" απεφάνθη μετά πεποιθήσεως ο Παπαδόπουλος.
Εν τη ακμή της μάχης, ο Διοικητής του Συντάγματος διατάσσει αφελέστατα ένα απλούν Λοχία να του κυριεύσει τα πολυβόλα του εχθρού. Το έτι καταπληκτικώτερον είναι ότι ο Γκούτας μετ' ολίγον είχε κυριεύσει τα δύο εχθρικά πολυβόλα, των οποίων το πυρ διεκόπη αιφνιδίως.
Ο Λοχίας Γκούτας τον οποίον εσεβάσθησαν αι εχθρικαί σφαίρες κατά τας μάχας, έπεσε την εσπέρα της ιδίας ημέρας δολοφονηθείς ανάνδρως υπο φανατικού Τούρκου τραυματίου. Μεγαλόψυχος, όπως όλοι οι γενναίοι, επλησίασεν Τούρκο τραυματία εις τον οποίον έδωκε να πίη εκ του υδροδοχείου του, και τότε ο άθλιος εκείνος υψώσας το παρακείμενο όπλο του επυροβόλησε, τραυματίσας καιρίως τον Λοχία στην βουβωνική χώρα. Ο αετός του Ολύμπου πριν αποθάνει εξεδικήθη, διότι αναρπάσας την ξιφολόγχην του κατέσφαξε τον άθλιον δολοφόνο. Μέ έρανο μεταξύ των αξιωματικών ανηγέρθη μαρμάρινος σταυρός στον τάφο του Λοχία Γκούτα στη Λάζαινα Ιωαννίνων ..."


Αναδημοσίευση από το onalert 

http://www.onalert.gr/stories/Pos_enas_loxias_mas_aixmalotise_oloklhrh_toyrkikh_pyrobolarxia_Afieroma_sto_191213

«Στα Γιάννενα» - διάλογος με τον ποιητή Λορέντζο Μαβίλη!

[Από το ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΝ Ἕκτης Δημοτικοῦ, ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ, ΑΘΗΝΑΙ 1952]

                                                                                   
                                                  ΣΤΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ

Ἐπέσανε τὰ Γιάννενα σιγὰ νὰ κοιμηθοῦνε,
ἐσβήσανε τὰ φῶτα τους, ἐκλείσανε τὰ μάτια.
Ἡ μάνα σφίγγει τὸ παιδὶ βαθιὰ στὴν ἀγκαλιά της,
γιατ’ εἶναι χρόνια δύστυχα καὶ τρέμει μὴν τὸ χάση.

   Μὲ τοὺς στίχους αὐτοὺς τοῦ Βαλαωρίτη στὴ μνήμη μου, ξεκίνησα ἀπὸ τὴν Πρέβεζα, γιὰ νὰ γνωρίσω τὴν ξακουσμένη Πόλη. Τὸ αὐτοκίνητο ξεπερνᾶ τὸν ἀπέραντο ἐλαιώνα τῆς Πρὲβεζας, διαβαίνει ἀνάμεσα στὰ ἐρείπια τῆς Νικοπόλεως καὶ χάνεται μέσα στὶς χαράδρες καὶ τὶς λαγκαδιὲς τῶν Ἠπειρωτικῶν βουνῶν. Βουνὰ ψηλά, γυμνὰ τὰ περισσότερα, ἄγρια, δυσκολοπάτητα. Αὐτὰ ἔθρεψαν τὴν κλεφτουριὰ τοῦ Εἰκοσιένα. Κι αὐτά, μαζὶ μὲ τὴ φτώχεια τῆς γῆς, διώχνουν πάντα ἀπὸ κοντά τους τοὺς ἐργατικοὺς Ἠπειρῶτες καὶ τοὺς στέλνουν στὰ ξένα. Κι ἐκεῖ, μὲ τὴν τίμια ἐργασία τους πλουτίζουν καὶ μὲ τὴ μεγάλη ψυχή τους γεμίζουν τὸν τόπο τους καὶ τὴν Ἀθήνα μὲ Πανεπιστήμια καὶ Ἀκαδημίες καὶ Πολυτεχνεῖα καὶ Στάδια καὶ Ἀρσάκεια καὶ Ζωσιμάδες σχολὲς κι ἄλλα μεγαλόπρεπα ἱδρύματα. Καὶ τὰ ἱδρύματα αὐτὰ μᾶς θυμίζουν κάθε στιγμὴ
τὰ ὀνόματα τοῦ Ἀβέρωφ καὶ τοῦ Σίνα, τοῦ Ἀρσάκη καὶ τοῦ Ριζάρη, τῶν Ζωσιμαδῶν καὶ τῶν Ζάππηδων καὶ τόσων ἄλλων μεγαλόκαρδων Ἠπειρωτῶν.
«Παμβώτις» Κώστας Μαλάμος, 1971-72
Ἀπὸ τὰ Ἠπειρωτικὰ βουνὰ κατεβαίνει ὁ Λοῦρος μὲ τὰ γάργαρα νερά του, ποὺ, σὲ μεγάλο διάστημα τὸν εἴχαμε σύντροφο δίπλα στὸν ἁμαξωτὸ δρόμο. Στὴν ποταμιά του, κάτω ἀπὸ θεόρατα πλατάνια, περάσαμε μιὰν ἀλησμόνητη ὥρα τοῦ μεσημεριοῦ, σβήνοντας τὴ δίψα μας στὰ ὁλόδροσα
νερά του. Ξεκινοῦμε καὶ ἀρχίζομε πάλι τὸ κυνηγητὸ μὲ τὸ ποτάμι, ἀνάμεσα στὶς ἀτέλειωτες λαγκαδιές. Κάποτε ἀφήνομε τὴν ποταμιὰ κι ἀνηφορίζοντας βρισκόμαστε μπροστὰ στὸ χάνι τοῦ Ἐμὶν - Ἀγᾶ. Περήφανα δείχνει τῆν ἐπιγραφή του: Στρατηγεῖο τοῦ 1912 – 1913. Εἶναι τὸ ταπεινὸ χάνι, ποὺ φιλοξένησε ὁλόκληρο χειμώνα τὸ Στατηγεῖο μας, ὅταν ἐπιχειροῦσε τὸ φονικὸ καὶ πολύνεκρο λυτρωτικὸν ἀγώνα. Μὲ συγκίνηση βαθειὰ ἀντικρύζομε τὸ ξακουσμένο χάνι.
Ἀπ’ ἐδῶ ἀρχίζουν οἱ λοφοσειρὲς τῆς Μανωλιάσας καὶ τοῦ Μπιζανιοῦ καὶ τῆς Καστρίτσας, ποὺ τὰ παλληκάρια μας τὶς ἐπότισαν μὲ τὸ αἷμα τους, γιὰ νὰ λυτρώσουν τὰ Γιάννενα ἀπὸ τὴ σκλαβιά. Κι ἀπάνω ἀπὸ τὶς λοφοσειρὲς αὐτές, ποὺ μῆνες ὁλόκληρους, μὲ τὰ πυκνὰ κανόνια τους, ἐσκόρπιζαν τὸ θάνατο στὰ Ἑλληνόπουλα, ὑψώνεται ὁλόγυμνη κι ἀπότομη ἡ κορφὴ τοῦ Ὀλύτσικα. Σκαρφαλώνοντας ὁλονυχτὶς στὰ χιόνια καὶ τοὺς πάγους του τὰ εὐζωνάκια μας, πέρασαν τὴν ἀπάτητη ραχούλα καὶ ρίχτηκαν ἀθώρητα στὸν κάμπο, ἀφήνοντας πίσω τους καὶ κάστρα καὶ κανόνια τούρκικα κι ἀμέτρητο τὸν ἐχθρικὸ στρατό. Κι ὁ μαῦρος καβαλλάρης τους, ὁ Βελισσαρίου, ἔστησε στὴν ἄκρη ἀπὸ τὴν πόλη τὴ σημαία του καὶ κάλεσε τοὺς ξαφνιασμένους Τούρκους νὰ παραδοθοῦν.
Κι ἡ 21 τοῦ Φλεβάρη βρῆκε λεύτερα τὰ Γιάννενα. Εἶχε νυχτώσει πιὰ σὰν τελείωσαν τὰ 103 χιλιόμετρα, ποὺ χωρίζουν τὴν Πρέβεζα ἀπὸ τὰ Γιάννενα, κι ἔμπαινε τὸ αὐτοκίνητο στὴ χιλιοτραγουδημένη πολιτεία. Ἀλλὰ τώρα οὔτε «νωρὶς ἐπέσανε τὰ Γιάννενα σιγὰ νὰ κοιμηθοῦνε» οὔτε «ἡ μάνα σφίγγει τὸ παιδὶ βαθιὰ στὴν ἀγκαλιά της». Ἄφοβα καὶ χαρούμενα κυκλοφοροῦσαν μικροὶ καὶ μεγάλοι στοὺς λαμπροφωτισμένους δρόμους καὶ στὸ κέντρο τῆς ὄμορφης πολιτείας ὑψώνεται ἡ σημαία τῆς Ἠπειρωτικῆς Ἑλληνικῆς Μεραρχίας. Μὰ πρὶν ἀκόμα γνωρίσω τὰ Γιάννενα, ἔνιωσα βαθιὰ στὴν ψυχή μου ἕνα χρέος ἱερό. Ἤθελα νὰ ἰδῶ καὶ νὰ προσκυνήσω τὴ μαρμάρινη προτομὴ τοῦ Μαβίλη, τοῦ σεμνοῦ ποιητῆ καὶ τοῦ σεμνότερου ἥρωα τοῦ Δρίσκου, ποὺ εὐτύχησα κάποτε νὰ τὸν γνωρίσω ἀπὸ κοντά. Εὐγενικὸς φίλος μὲ ὁδήγησε στὴν ἄκρη τῆς λίμνης, ποὺ στοργικὰ ἀγκαλιάζει καὶ δροσίζει τὰ Γιάννενα, τῆς λίμνης, ποὺ τὴν ἀγίασαν μὲ τὸ αἷμα τους τόσα Ἑλληνόπουλα καὶ τόσες Ἑλληνοποῦλες παρθένες, θυσία στὴν ἀνήλεη ψυχὴ τοῦ Ἀλῆ.
Ο μώλος της λίμνης και στο βάθος η προτομή του Λ. Μαβίλη
Ἐκεῖ στὴν ἀκρολιμνιά, λευκὴ σὰν τὴν ὁλόλευκη ψυχὴ του, ὑψώνεται ἡ προτομὴ τῆς σεβάσμιας μορφῆς τοῦ Λορέντσου Μαβίλη. Κοιτάζει ὁλόϊσα κατὰ τὴν κορφὴ τοῦ Δρίσκου, ποὺ τὴν πότισε μὲ τὸ αἷμα του, πολεμώντας γιὰ τὴν ἐλευθερία τῆς ἀλύτρωτης πόλης. Καὶ κάτω ἀπὸ τὸ πλούσιο φῶς τοῦ φεγγαριοῦ, ποὺ ἀσήμωνε τὸ μάρμαρο καὶ τὴ λίμνη, διάβασα στὴν εὐγενικιά του φυσιογνωμία τὴ βαθειά του ἱκανοποίηση γιὰ τὴ μεγάλη νίκη. Πόση συγκίνηση ἔνιωσα στὸ ἀντίκρυσμα τῆς λευκῆς προτομῆς! Θυμήθηκα τὸν εὐγενικὸ γέροντα μὲ τὰ κάτασπρα μαλλιὰ καὶ τὴν κόκκινη στολὴ τοῦ Γαριβαλδινοῦ, σὰν ξεκίναγε ἀπὸ τὴν Ἀθήνα γιὰ τὸ ἀγύριστο ταξίδι· σκόρπισα γύρω λίγα λουλούδια, φερμένα ἐπίτηδες ἀπὸ τὴν Ἀθήνα, φίλησα εὐλαβικὰ τὴ σεπτὴ προτομὴ κι ἐγύρισα στὸ ξενοδοχεῖο μὲ τὴν ψυχή μου γεμάτη ἀπὸ τὴ θυσία τοῦ Μαβίλη. Τίποτε ἄλλο δὲ χωροῦσε στὴν ψυχή μου ἐκείνη τὴ βραδυά!
Ὁ ὕπνος μου ὕστερ’ ἀπὸ τὴν κούραση μακρινοῦ ταξιδιοῦ, ἦταν ἀνήσυχος. Κι ἡ λαχτάρα μου νὰ ξημερώση, γιὰ νὰ γνωρίσω τὴν ποθητὴ πολιτεία, δὲν ἄφηνε τὸ ζωογόνο ὕπνο νὰ κλείση ἀναπαυτικὰ τὰ μάτια μου. Καὶ τότε μοῦ συνέβη κάτι ἀπερίγραπτο: Μπροστὰ στὴν ταραγμένη φαντασία μου παρουσιάστηκε, σὰν ὄνειρο, ὁλόσωμος καὶ μεγαλόπρεπος ὁ Μαβίλης. Ἡ ματιά του ἤτανε τόσο γλυκειὰ καὶ στοργική, ὥστε καμιὰ ταραχὴ δὲν ἔνιωσα. Μοῦ φάνηκε πὼς συνεχίζαμε παλιὰ ὁμιλία, ἀρχινημένη ἐδῶ καὶ 17 χρόνια!...
―Ἔχω ἕνα παράπονο ἀπὸ σένα, φίλε μου, ἄρχισε νὰ λέη ὁ Ποιητής. Σ’ ἕνα βιβλίο σου ἔγραψες ἕνα κεφάλαιο καὶ γιά μένα· καὶ μ’ ὀνομάζεις ἐκεῖ Ποιητὴ καὶ Ἥρωα. Γιατί χαρίζεις ἔτσι εὔκολα τὰ μεγάλα ὀνόματα; Ἂν εἶμαι ποιητὴς ἐγώ, τί εἶναι τότε ὁ Σολωμὸς κι ὁ Βαλαωρίτης κι ὁ Παλαμᾶς; Κι ἂν ὀνομαστῶ ἐγὼ ἥρωας, πῶς θὰ ὀνομαστῆ ὁ Βελισσαρίου κι οἱ ἄλλοι γιγαντομάχοι τῆς Μανωλιάσας καὶ τοῦ Μπιζανιοῦ;
―Γιατί προτιμήσατε νὰ πολεμήσετε στὴν Ἤπειρο κι ὄχι ἀλλοῦ; ρώτησα τὸν Ποιητή.
―Ζώντας στὴν Κέρκυρα, μοῦ ἀπάντησε, εἶχα πιὸ κοντά μου τὸ Σούλι καὶ τὴ Χειμάρα καὶ τὰ Γιάννενα κι ἔνιωθα πιὸ βαθιὰ τὴ σκλαβιά τους. Τὰ βάσανα αὐτοῦ τοῦ τόπου ἀπὸ τὸν Ἀλὴ πασὰ συγκινοῦσαν βαθύτερα τὴν καρδιά μου· καὶ τὰ τραγούδια γιὰ τὸν Μπότσαρη καὶ τὸν Κατσαντώνη νανούριζαν ἀδιάκοπα τὴν ψυχή μου. Θὰ σὲ ὁδηγήσω νὰ δοῦμε μαζὶ τὰ Γιάννενα, γιὰ νὰ ἐξηγήσης καὶ μόνος σου τὴν προτίμησή μου. 
Καὶ βγήκαμε μαζὶ στὴ φεγγαροφώτιστη πολιτεία, ποὺ κοιμόταν ἥσυχη καὶ ἀμέριμνη, λυτρωμένη πιὰ ἀπὸ τὸν ἐφιάλτη τῆς σκλαβιᾶς.
―Σὰν Ρουμελιώτης, ἐσύ, μοῦ λέει ὁ Ποιητής, θὰ ξέρης τὸ τραγούδι, ποὺ ἀρχίζει μ’ αὐτὰ τὰ λόγια:
Ἐψὲς ἤμουν στὰ Γιάννενα, ψηλὰ στὴ Λιθαρίτσα.
Νά, αὐτὴ εἶναι ἡ Λιθαρίτσα.
Βρεθήκαμε σὲ μιὰ μικρὴ πλατεία, ποὺ ἦταν ὁλόκληρος ἐξώστης γιὰ τὴν πόλη. Ὑπέροχο ἦταν τὸ θέαμα, ποὺ ἁπλώθηκε τότε μπροστά μας. Ὁλόγυρά μας, ἀριὰ καὶ δεντροστόλιστα, ἡσύχαζαν τὰ Γιαννιώτικα σπίτια μὲ τὶς 22 χιλιάδες κατοίκους. Κάτω ἡ λίμνη ἀγκάλιαζε τὸ κατάφυτο, ξακουσμένο νησί. Ἀπέναντι ὑψωνόταν, ψηλὸ κι ὁλόγυμνο, τὸ Μιτσικέλι, προστατεύοντας στοργικὰ τὴν πόλη ἀπὸ τὸ Θεσσαλικὸ βοριά. Καὶ μπροστά μας, βαρὺ κι ἐπιβλητικό, ἀκουμποῦσε στὴ λίμνη τὸ Κάστρο, τὸ ξακουσμένο Κάστρο, ποὺ πέρασε ὅλη τὴ ζωή του ὁ Ἀλής. Μέσα στὴ σιγαλιὰ τῆς νύχτας καὶ στὸ ἀχνὸ φῶς τοῦ φεγγαριοῦ, μᾶς φάνηκε πὼς περιπλανιόταν, ἀνάμεσα στὰ συντρίμμια τοῦ Κάστρου, ἡ ἀνήσυχη σκιὰ τοῦ Ἀλή.
Καμάρωσε ὥρα πολλὴ τὰ δυὸ τζαμιά, ποὺ ὑψώνονται δεξιὰ κι ἀριστερὰ στὸ σιδηρόφραχτο τάφο, ποὺ δέχτηκε τὸ ἀκέφαλο πτῶμα του. Σεργιάνισε χαιρέκακα τὰ σκοτεινὰ μπουντρούμια, ποὺ χρόνια καὶ χρόνια εἶχε κλείσει τὰ καλύτερα παλληκάρια τῆς Ρούμελης. Πλησίασε χαρούμενος στὴ σπηλιά, ποὺ κρεουργήθηκε ὁ Δεσπότης τῶν Τρικάλων Διονύσιος, σὰν ἔκανε τὴν ἀποτυχημένη ἐπανάσταση τοῦ 1612. Ἔριξε ἀστραφτερὴ ματιὰ στὴ λίμνη, ποὺ δέχτηκε τὸ σῶμα τῆς κυρα - Φροσύνης καὶ τόσων ἄλλων Ἑλληνίδων παρθένων. Στὸ τέλος γύρισε μὲ ἀγωνία ὥρα πολλὴ ἐδῶ κι ἐκεῖ, τοῦ κάκου ἀναζητώντας τὰ ἐξαφανισμένα ἐρείπια τοῦ πυρπολημένου παλατιοῦ του· καὶ δὲ βρῆκε ἀπ’ αὐτὰ οὔτε πέτρα ἀπάνω στὴν πέτρα. Καὶ τραβώντας μὲ λύσσα τὴν πυκνὴ γενειάδα του, χάθηκε σὲ μιὰ σκοτεινὴ τρύπα τοῦ Κάστρου.
Περάσαμε ὕστερα μὲ μιὰ βάρκα τὴ λίμνη καὶ βγήκαμε στὸ νησί. Τρία παλιὰ μοναστήρια, κάτω ἀπὸ αἰωνόβια πλατάνια, ξεχώριζαν ἀπὸ τ’ ἄλλα σπιτάκια τοῦ νησιοῦ. Σώζονται σ’ ὅλα θαυμάσιες τοιχογραφίες. Στὸ παλιότερο μάλιστα, τοῦ Ἁγίου Νικολάου, χτισμένο στὰ 1190, εἴδαμε κάτι σπάνιο. Ἑπτὰ ἀρχαῖοι Ἕλληνες σοφοὶ (Θουκυδίδης, Σωκράτης, Ἀριστοτέλης κ. ἄ.) ἦταν ζωγραφισμένοι στὴ σειρὰ καὶ ἐλατρεύοντο σὰν Ἅγιοι.
―Μόνο ἐδῶ, θαρρῶ, εἶπε ὁ Ποιητής, σκέφτηκαν νὰ λατρέψουν τοὺς ἀρχαίους σοφούς· κι ἔκαναν πολὺ σωστά, γιατὶ κι ἐκεῖνοι βασάνισαν τὸ νοῦ τους, γιὰ νὰ βροῦν τί εἶναι ἀληθινὸ καὶ χρήσιμο στὸν κόσμο. Ὁ Σωκράτης μάλιστα πλήρωσε μὲ τὴ ζωή του τὸ κήρυγμά του. Ἦταν, σὰ νὰ ποῦμε, ἕνας ἄλλος πρόδρομος τοῦ Χριστοῦ.
Δίπλα στὸ ἕνα μοναστήρι ἦταν ἕνα παλιὸ διώροφο σπιτάκι· μέσα σ’ αὐτὸ τιμωρήθηκε ὁ Ἀλὴς γιὰ ὅλες τὶς ἁμαρτίες του. Ὁ Σουλτάνος εἶχε στείλει πιστοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ τοῦ φέρουν τὸ κεφάλι τοῦ ἀποστάτη. Ἐκεῖνοι τὸν γέλασαν, νἄρθη στὸ νησί, γιατὶ στὴν πόλη ἦταν ἀδύνατο νὰ τοῦ ἐπιτεθοῦν. Ἐκεῖ ὅμως ὁ Ἀλὴς κατάλαβε τὴν ἀπάτη κι ἔτρεξε νὰ τρυπώση στὸ σπιτάκι αὐτό. Οἱ ἀξιωματικοὶ μὴ μπορώντας νὰ πλησιάσουν τὴ σφαλισμένη πόρτα, μπῆκαν στὸ ὑπόγειο κι ἀπὸ κεῖ μπόρεσαν νὰ πυροβολήσουν καὶ νὰ τὸν ξεκάνουν. Κι ἐπῆγαν στὸ Σουλτάνο τὸ κεφάλι, ποὺ ζήτησε. Σώζεται ἀκόμα τὸ σαθρὸ πάτωμα τοῦ σπιτιοῦ καὶ ξεχωρίζει σ’ αὐτὸ ἡ τρύπα ποὺ σχηματίστηκε ἀπὸ τὴ φονικὴ σφαίρα.
Τώρα ἀπόλυτη σιγὴ βασιλεύει ἐκεῖ γύρω καὶ μόνο ἕνας θεόρατος πλάτανος στὴν αὐλὴ τοῦ σπιτιοῦ ἀπομένει θεατὴς καὶ μάρτυρας τῆς φοβερῆς σκηνῆς. Προχωρήσαμε στὴν κορφὴ τοῦ νησιοῦ, δίπλα στὸ ἐκκλησάκι τοῦ προφήτη Ἠλία. Τὸ φεγγάρι μεσουρανοῦσε πιά, σκορπίζοντας παντοῦ τὸ ἀχνόξανθο φῶς του. Ὁ Ποιητὴς γύρισε ὁλόγυρα τὴ θεία ματιά του κι ἐγὼ τὴν ἀκολουθοῦσα.
―Μὲ ρώτησες γιατί προτίμησα νὰ πολεμήσω στὴν Ἤπειρο, μοῦ εἶπε. Ὅλα ὅσα εἶδες μὲ τραβοῦσαν ἐδῶ. Βλέπεις ἐκεῖ πέρα τὸ καμπαναριὸ τῆς Μητροπόλεως; Δίπλα εἶναι ὁ τάφος τοῦ Νεομάρτυρα Γεωργίου, ποὺ ἅγιασε στὰ 1838. Πιὸ ἀπάνω εἶναι τὸ σπίτι τοῦ Τσακάλωφ, διατηρημένο ὅπως ἦταν στὸν καιρό του. Ὅλα ἐδῶ γύρω εἶναι Ἑλληνικά. Κι οἱ Τοῦρκοι ἀκόμα κι οἱ Ἑβραῖοι, μόνο ἑλληνικὰ μιλοῦσαν. Πῶς λοιπὸν μποροῦσα νὰ νιώθω τὰ Γιάννενα σκλαβωμένα;
Κι ἐξακολούθησε:
―Τὰ κανόνια τοῦ Μπιζανιοῦ ἐμπόδιζαν τὴν προέλαση τοῦ στρατοῦ μας.Τὸν εἶχαν καρφώσει στοὺς βράχους τῆς Μανωλιάσας. Ἐμεῖς οἱ Γαριβαλδινοί, περνώντας ἀπὸ τὴ Θεσσαλία καὶ κατεβαίνοντας ἀπὸ τὸ Δρίσκο, ἐλπίζαμε νὰ μποῦμε πρῶτοι στὰ Γιάννενα.
Καὶ μοῦ ἔδειξε μὲ καμάρι τὸ λόφο τοῦ Δρίσκου, ποὺ ποτίστηκε μὲ τὸ αἷμα τόσων παλληκαριῶν.
―Ἀλλὰ τὰ κανόνια τῆς Καστρίτσας, εξακολούθησε ὁ Ποιητής, δὲ μᾶς ἄφησαν νὰ πετύχωμε τὸ σκοπό μας. Κι ἔτσι δὲν μπήκαμε πρῶτοι στὰ Γιάννενα.
Ἦταν ἡ μόνη στιγμή, ποὺ εἶδα πονεμένο τὸν Ποιητή.
Καὶ γιὰ νὰ μὴ φανῶ πὼς εἶδα τὴ συγκίνησή του, γύρισα τὴ ματιά μου στ’ ἀσημωμένα νερὰ τῆς λίμνης. Μὰ σὰν ξαναγύρισα νὰ δῶ τὸ σύντροφό μου, δὲν ἦταν πιὰ κοντά μου ὁ Ποιητής.
Καὶ τὸ γλυκό μου ὄνειρο τελείωσε...

Δημ. Κοντογιάννης

(Ν. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Δ. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ Γ. ΚΑΛΑΜΑΤΙΑΝΟΥ — Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Θ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΝ Ἕκτης Δημοτικοῦ, ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ,ΑΘΗΝΑΙ 1952, σελ.157-165)

Το κείμενο μάς έστειλε ο φιλόλογος-καθηγητής κος Λεωνίδας Πυργάρης και τον ευχαριστούμε πολύ!